PROVÉRBIOS LATINOS
Vae
mortuis!
Triste de quem morre!
Vae
tibi nigrae, dicebat caccabus ollae.
Diz o tacho à caldeira: sai para lá, não me enfarrusques.
The raven said to the rook:
stand away, blackcoat.
Le chaudron mâchure la poêle.
Dijo la sartén a la caldera: Tírate allá, culinegra.
La padella dice al paiuolo: Fatti in là che mi tingi.
Kaldrono ridas pri poto, kaj mem estas kota.
Valde
bonus, valde deceptibilis.
Demasiada bondade é necedade.
The better natured, the
sooner undone.
Deux fois bon, c'est une fois bête.
Demasiada bondad es necedad.
Troppo buono, troppo minchione.
Valentes
recte consulunt aegrotis.
Diz o são ao doente: Deus te dê saúde.
It is easy for a man in
health to preach patience to the sick.
Il est bien aise aux sains de consoler le malade.
El sano al doliente su regla le mete.
Vana
gloria spica ingens est sine grano.
Glória vã floresce, mas não grandece.
Vana
sine viribus ira est.
Quem não pode morder não mostre os dentes.
Anger cannot stand without a
strong hand.
Courroux est vain sans forte main.
La ira es en vano sin una fuerte mano.
L’ira senza forza è vana.
L’ira senza forza non vale un scorza.
Vanitas
vanitatum, et omnia vanitas.
Glória vã cresce, mas não gradece.
Vain glory blossoms, but
never bears.
Gloire vaine assez fleurit, porte feuille et point de fruit.
Gloria vana florece y no grana.
Gloria mondana, gloria vana: fiorisce e non grana.
Vantaĵo de vantaĵoj, ĉio estas vantaĵo.
Varietas
delectat.
A variedade deleita.
Variety is the mother of
enjoyment.
Everything new is fine.
Diversité réjouit.
Au nouveau tout est beau.
Todo lo nuevo agrada.
No ha de ser amenes toda la misa.
Di novello tutto è bello.
Ĉion novan oni ŝatas, malnovan oni forbatas.
Varium
et mutabile semper femina.
Mulher, vento e ventura logo se muda.
A woman's mind and winter
wind change oft.
Souvent femme varie, biel fol est qui s'y fie.
Vas
malum non frangitur.
Vaso ruim não quebra.
The cracked pot lasts
longest.
Pot fêlé dure longtemps.
Vazo rompita longe sin tenas.
Vasa
vacua sunt bene sonantia.
Vasa inania multum strepunt.
Cântaro vazio soa muito.
Empty barrels make the most
sound.
Les tonneaux vides sont toujours ceux qui font le plus de bruit.
Los toneles vacíos son los que hacen más ruído.
Sono le botti vuote quelle que cantano.
Barelo malplena sonas plej laŭte.
Vel
caeco appareat.
Até um cego vê isso.
Un aveugle y mordrait.
Esto lo veria hasta un ciego.
Questo lo vedrebbe anche un cieco.
Velle
est posse.
Querer é poder.
Where there is a will, there
is a way.
Vouloir, c'est pouvoir.
Plus fait celui qui veut que celui qui peut.
Kion oni volas, tion oni povas.
Velle
suum cuique est.
Cada qual é dono de suas ventas.
Every man as he loves, quoth
the good man when he kissed his cow.
Chacun se fait fouetter à sa guise.
Velox
consilium sequitur paenitentia.
Quem depressa se determina cedo se arrepende.
Edziĝo tro momenta estas longapenta.
Vende
domi, emi in nundinis.
Vende em casa e compra em feira, se queres sair da lazeira.
Venereum
iusiurandum non poenam non habet.
Jura de quem ama mulher não é de se crer.
Veniat
hospes quisquis proferturus est.
Benvindo seja
quem dá.
They are welcome that bring.
Bien venu qui apporte.
Bienvenido el que algo ha traído.
Il signor Donato gli è sempre il ben arrivato.
Venit
honos auro, auro conciliatur amor.
Quem tem dinheiro, quebra penedos.
Poderoso cavaleiro é dom
dinheiro.
Love does much, but money does more.
L'amour fait beaucoup, mais l'argent fait tout.
Poderoso caballero es don dinero.
Amor fa molto, il denaro tutto.
Al tio ĉio cedas, kiu monon posedas.
Venit
senectus cum querelis omnibus.
Homem velho, saco de azares.
The older, the worse.
La vieillesse est chagrine.
Hombre viejo, cada día un duelo nuevo.
La vecchiaia viene con tutti i malanni.
Aĝo matura ne estas plezura.
Venter
aures non habet.
Venter auribus caret.
Venter famelicus auriculis caret.
Ventre em jejum não houve a nenhum.
A hungry belly has no ears.
Ventre affamé n'a point d'oreilles.
El ventre ayuno no oye a ninguno.
Ventre digiuno non ode nessuno.
Ventro malsata orelojn ne havas.
Venter
farcitus ludit, non veste pulitus.
Com pão e vinho se anda caminho.
Back may trust, but belly
won’t.
Mieux vaut bon repas que bel habit.
Pan y vino andan camino, que no mozo garrido.
Meglio buon desinare che una bella giubba.
Venter
plenus somnum parit.
Barriga cheia, pé dormente.
Ventum
qui seminat, turbinem metet.
Quem semeia ventos colhe tempestades.
He that sows the wind shall
reap prickles.
Qui sème le vent récolte la tempête.
Quien sembra espinas, abrojos coge.
Chi semina spine, non vada scalzo.
Kiu semas venton, rikoltos fulmotondron.
Verba
ligant homines, taurorum cornua funes.
Ao boi pelo corno, ao homem pela palavras.
An ox is taken by the horns,
and a man by the tongue.
On lie les boeufs par les cornes et les hommes par la parole.
Al buey por el cuerno y al hombre por el verbo.
L’uome per la parola e il bue per le corna.
Verba
mollia et efficacia.
As boas palavras custam pouco e valem muito.
Good words cool more than
cold water.
Paroles douces apaisent grande colère.
De bona vorto lango ne doloras.
Verba
movent, exempla trahunt.
Bom exemplo e boas ações avassalam os corações.
Precepts may lead, but
examples draw.
Les exemples excitent plus que les paroles.
Obras son amores, que no buenas razones.
Contan più gli esempi che le parole.
Verba
non implent marsupium.
Palavras não enchem saco.
Palavras bonitas não enchem barriga.
Good words fill no sack.
Belles paroles n'emplissent pas la bourse.
Les belles paroles ne donnent pas à manger.
Palabras y plumas el viento las lleva.
Buenas palabras no hacen buen caldo.
Le parole non empiano il sacco.
Il ventre no si sazia di parole.
Se vi senfine parolos, de ĝi la poto ne bolos.
Promeso ne satigas.
Verba
perdere.
Perder o latim.
To waste one's breath.
Perdre son latin.
Cuidado inútil.
Sprecere il fieto.
Verba
volant, scripta manent.
Palavras, leva-as o vento.
As palavras voam, os escritos ficam.
O preto no branco fala como gente.
Words fly away, writing remains.
Les paroles s'envolent, les écrits restent.
Las palabras vuelan, los escritos permanecen.
Le parole volano, gli scritti rimangono.
Diron oni neas, skribo ne pereas.
Verbum
dulce tibi multiplicabit amicos.
Boas palavras custam pouco e valem muito.
Politeness costs nothing,
and gains everything.
A man’s hat in his hand never did him any harm.
Courtois de bouche et prompt au chapeau, ne coûte guère et est fort beau.
Les belles paroles ont bien de force, et coûtent peu.
La palabra de la boca mucho vale y poco cuesta.
Cortesía de boca gana mucho y poco cuesta.
Cortesia de boca, mano al cappello, poco costa ed è buono e bello.
Un sorriso cordiale sul volto costa poco e può rendere molto.
De bona vorto lango ne doloras.
Verbum
emissum non redit.
Palavra e pedra que se solta não têm volta.
A word and a stone let go
cannot be called back.
Parole lâchée ne revient jamais.
Vorto dirita al la mondo apartenas, kaj neniam
revenas.
Verbum
laudatur, si factum tale sequatur.
Mais obras, menos palavras.
Obras são amores, e não palavras doces.
Words and no deeds are
rushes and reed.
Les belles paroles ne font pas bouillir la marmite.
Obras son amores, que no buenas razones.
Detto senza fatto, ad ognum par misfatto.
Vortojn ŝparu, agojn faru.
Verecundia
inutilis viro egenti.
Quem tem vergonha cai de magro.
A shame-faced beggar fares poorly.
Il n'y a que les honteux qui perdent.
Almozpetanto sinĝena restas kun sako malplena.
Veritas
laborare potest, vinci non potest.
A verdade é manca, mas chega sempre a tempo.
Truth and oil are ever above.
La vérité comme l'huile vient au dessus.
La verdad adelgaza, pero no quiebra.
La verdad siempre sale a flote.
La verità può languire, ma non perire.
Tempo toleras, sed vero aperas.
Veritas
odium parit.
A verdade amarga.
It is truth that makes a man
angry.
Verité engendre haine.
La verdad amarga.
La verità genera odio.
Kiu diras la veron, havas suferon.
Veritas
semper una est.
A verdade é clara, e a mentira, sombra.
Truth fears no colours.
La vérité fuit les détours.
El lenguaje de la verdad es sencillo.
La verità è senza varietà.
Vero ne bezonas mediti nek spriti.
Veritatem
temporis filiam esse dicitur.
Veritas temporis filia est.
A verdade é filha do tempo.
Truth is the daughter of
time.
Le temps découvre la vérité.
La verdad es hija de Dios.
La verità è figliuola del tempo.
La tempo malkaŝas la veron.
Veritatis
simplex oratio.
A verdade dispensa enfeites.
Truth fears no colours.
La vérité fuit les détours.
El lenguaje de la verdad es sencillo.
La verità è senza varietà.
Vero ne bezonas mediti nek spriti.
Verrit
humum bene scopa recens.
Vassoura nova varre bem.
New brooms sweep clean.
Un balai neuf nettoie toujours bien.
Escobas nuevas barren buenos.
Granata nuova spazza bene.
Nova balailo bone balaas.
Verum
velle, parum est.
De boas intenções está o inferno cheio.
Hell is paved with good
intentions.
L'enfer est pavé de bonnes intentions.
El infierno está lleno de buenos propósitos, y de buenas obras el cielo.
Di buone volontà è pien l’inferno.
Per promesoj estas pavimita la infero.
Verus
amor nullum novit habere modum.
Quem ama pisa na lama.
No folly to being in love.
Folles amours font les gens bêtes.
Vespere
laudatur dies.
A noite coroa o dia.
No fim é que se cantam as glórias.
Praise a fair day at night.
Le soir montre ce qu'a été le jour.
Attend le soir pour louer le bon jour.
Antaǔ
vespero ne estu fiera.
Vestigia
domini optimum stercus.
O pé do dono é estrume da herdade.
The master's foot makes the
ground fat.
L'oeil du fermier vaut fumier.
L’oeil du maître engrasse le cheval.
El pie del dueño estiércol es para la heredad.
Il piede del padrone ingrassa il campo.
Okulo de mastro pli ol beno de pastro.
Vestis
virum facit.
A roupa faz o homem.
The coat makes the man.
L'habit c'est l'homme.
La robe fait l'homme.
Unua atesto estas la vesto.
Via
trita, via tuta.
Estrada aberta é caminho.
Estrada batida, estrada
sabida.
The beaten road is the safest.
Mieux vaut la vieille voie que le nouveau sentier.
Echar camino por atajo no siempre ahorra trabajo.
Non siempre il cammino più corto ti porta sicuro a buon porto.
Vicinum
pecus grandius uber habet.
A cabra da minha vizinha dá mais leite que a minha.
Our neighbour's cow yields
better milk than ours.
Vache de loin a assez de lait.
La gallina de mi vecina más huevos poneque la mía.
I polli dei vicini ci sembrano tacchini.
Fremda manĝo havas bonan guston.
Vilis
aqua et panis, potus et esca canis.
Água e pão, comida de cão.
Hunda vivo.
Vim
vi repellere licet.
Um prego empurra outro.
One nail drives out another.
Un clou chasse l'autre.
Oni
elbatas kojnon per kojno.
Vina
viros agitant, strepitantes frigora porcos.
Porcos com frio e homens com vinho fazem grande ruído.
Vincere
cor proprium plus est quam vincere mundum.
Quem se vence vence o mundo.
Vincit
qui patitur.
Com tempo e perseverança, tudo se alcança.
Porfia mata a caça.
He that endures, overcomes.
Il faut endurer, qui veut vaincre et durer.
Persister c'est le fond de la vertu.
La perseverancia toda cosa alcanza.
Quien la sigue, la consigue.
Chi la dura, la vince.
Hako post hako estas plej efika atako.
Vincit,
qui se vincit.
Vence quem se vence.
Vino
vendibili suspensa hedera nihil opus.
Vino vendibili suspensa hedera non est opus.
O bom vinho escusa pregão.
O que é bom, por si se gaba.
Good wine praises itself.
A bon vin, point d'enseigne.
Vino que es bueno no ha menester pregonero.
Il buon vino non vuol frasca.
Kvalito bona ne bezonas admonon.
Vinum
animi speculum.
O vinho é o espelho da alma.
Wine is wont to show the
mind of man.
Le vin est le miroir des hommes.
El hombre se conoce por el vino.
L’uomo si conosce al bicchiere.
Vera opinio montriĝas en ebrio.
Vinum
bonum laetificat cor hominis.
O bom vinho traz consigo a ventura.
Wine makes glad the heart of
man.
Le bon vin réjouit le coeur de l'homme.
El buen vino alegra el corazón del hombre.
Buon vino fa buon sangue.
La vino gajigas la koron.
Vinum
lac senum.
O vinho é o leite dos velhos.
Wine is old men's milk.
Levin est le lait des vieillards.
Violentia
praecedit ius.
Onde força não há, direito se perde.
Might prevails over right.
La force prime le droit.
Contra fuerza no vale razón.
Contro la forza la ragion non vale.
Kontraŭ forta mano la leĝo estas vana.
Vir
bene vestitus pro vestibus est peritus.
Afeita um cepo, parecerá mancebo.
The coat makes the man.
On honore communément ceux qui ont beaux habillements.
Afeita un cepo, parecerá mancebo.
Vesti un legno, pare un regno.
Eĉ ŝtipo estos bela, se vi ĝin
ornamos.
Vir
sapiens fortis est.
Saber é poder.
A wise man is strong.
Savoir c'est pouvoir.
Saber es poder.
Chi di spirito e di talento è pieno domina ognor su quei che n’hanno meno.
Virgo
pubescens, et nux matura rubescens, illa quidem tangi vult, haec de stipite
frangi.
Ao peixe fresco, gasta-o cedo, e havendo tua filha crescido, dá-lhe marido.
Daughters and dead fish are
no keeping wares.
Il ne faut point faire grenier de filles.
El pez fresco gástalo presto, y habiendo tu hija crecido, cásala con
marido.
Le ragazze sono come i cavalli: se non si danno via de giovani, perdono la loro
ventura.
Virtutem
et sapientiam vincunt testudines.
Não há fechadura, se de ouro é a gazua.
A golden key opens all doors.
L'argent ouvre toutes les portes.
Ora ŝlosilo ĉion malfermas.
Virtutem
posuere dii sudore parandam.
Não há atalho sem trabalho.
No sweet without his sweat.
Dieu a posé le travail pour sentinelle de la vertu.
No hay atajo sin trabajo.
Innanzi alla virtù Dio ha posto il sudore.
Post sufero venas prospero.
Vitia
nostra regionum mutatione non fugimus.
Quem mudou nunca melhorou.
Asno que a Roma vá, asno volta de lá.
Send a fool to France, and a
fool he’ll return.
Qui bête va à Rome, tel en retourne.
Vana la esperanza de olvidar las penas mudando aires.
Col mutar paese non si muta cervello.
Eĉ en
Parizo herbo ne fariĝas cerbo.
Vitiis
nemo sine nascitur.
Todos têm os seus podres.
Não há bela sem senão.
Every man has his faults.
Every grain has its bran.
Chacun a ses défauts.
Chaque grain a sa paille.
Cada grano tiene su paja.
Ninguno ha nacido sin defectos.
Nessun uomo senza difetti.
Ogni farina ha crusca.
Ĉiu havas sian kaŝitan mizeron.
Vitium
est omnia credere, vitium nihil credere.
Tão mal é não crer em nada, como crer em tudo.
He that believes all, misses;
he that believes nothing, hits not.
On risque autant à croire trop qu'à croire trop peu.
Tan malo es no creer en anda, como creerlo todo.
Trist’e guai, chi crede troppo e chi non crede mai.
Vitium
impotens virtus vocatur.
O diabo, depois de velho, fez-se ermitão.
Young devil, old angel.
When it thunders the thief becomes honest.
Quand le diable devient vieux, il se fait hermite.
El lobo harto de carne se mete fraile.
Lobo sin dientes se hace ermitano.
Il diavolo, quando è vecchio, si fa romito.
Porta stanca diventa santa.
Vivere
militare est.
Viver é lutar.
Life is but a struggle.
La vie est un combat.
Vivere
tota vita discendum est.
Vivendo e
aprendendo.
We are to learn as long as we live.
On apprend chaque jour quelque chose de nouveau.
Mientras se vive, siempre se aprende.
Sin che si vive, sempre s’impara.
Homo
lernas la tutan vivon.
Vivitur
parvo bene.
Antes contente do que rico.
Happiness is worth more than
riches.
Contentement passe richesse.
Vix
bene et cito.
Depressa e bem não o faz ninguém.
Good and quickly seldom meet.
Vite et bien ne s'accordent pas.
Pronto y bien rara vez junto se ven.
Presto e bene raro avviene.
Tro rapida laboro, tro malgranda valoro.
Vix
depraedatur lupus in quo rure moratur.
Quando o lobo vai furtar, longe vai cear.
Foxes prey farthest from
their earths.
Un bon renard ne mange jamais les poules de son voisin.
Cuando el lobo va a hurtar, lejos de casa va a cazar.
La volpe in vicinato non fa mai danno.
Apud propra domo ŝtelisto ne ŝtelas.
Volenti
nihil difficile.
Volenti nil impossibile.
Querer é poder.
A quem quer, nada é difícil.
A willful man will have his way.
Nothing is impossible to a weilling mind.
Vouloir c'est pouvoir.
À coeur vaillant rien d'impossible.
Querer es poder.
Quien quiso, hizo.
Volere è potere.
Volendo si può fare ogni cosa.
Kion oni volas, tion oni povas.
Voluntas
bona pro facto est.
Mais faz quem quer do que quem pode.
A boa vontade supre a obra.
Take the will for the deed.
It is the intention that counts.
La bonne volonte est reputée pour le fait.
Más hace el que quiere, que no el que puede.
Buona volontà supplisce a facoltà.
Voluntas
pro facto reputatur.
A intenção faz a ação.
It is the intention that
counts.
L'intention vaut le fait.
Propra volo ordonon superas.
Vox
populi, vox Dei.
Voz do povo, voz de Deus.
The people's voice, God's
voice.
Voix du peuple, voix de Dieu.
Voz del pueblo, voz del cielo.
La voz del pueblo es la voz de Dios.
Voce di popolo, voce di Dio.
Popolo diras, Dio diras.
Vulpes
non iterum capitur laqueo.
Só o tolo cai duas vezes no mesmo buraco.
Where ever an ass falls,
there will he never fall again.
Un âne ne trébuche pas deux fois contre la même pierre.
Quien en una piedra dos veces tropieza, merece que se quiebre la cabeza..
L’asino dov’è cascato una volta, non ci casca più.
Vulpes
pilum mutat, non mores.
A raposa muda de pele, mas não de manha.
The fox may grow grey, but
never good.
Le renard change de poil, mas non de naturel.
Pierde el lobo los dientes, mas no las mientes.
La volpe perde il pelo, ma non il vizio.
Lupo
ŝanĝas la harojn, sed ne la farojn.
Vulpo mienon ŝanĝas, sed plue kokidojn manĝas.
Vult
lepus esse loco semper generatus erat quo.
Passarinho que na água se cria, sempre por ela pia.
The hare always returns to her form.
Le lièvre revient toujours à son gîte.
Cada uno donde es nacido, y bien se está el pájaro en su nido.
La lepre sta volentieri dove è nata.
Al ĉiu besto plaĉas ĝia nesto.
Vultur
est, cadaver exspectat.
Onde há carniça, há urubus.
Wheresoever the carcass is,
there will the eagles be gathered together.
Kie
estas pano, tie musoj ne mankas.
Vultus
est index animi.
O rosto é o espelho da alma.
O mal e o bem à face vêm.
The face is the index of the
heart.
Les yeux sont le miroir de l'âme.
Kio
en koro sidas, la vizaĝo perfidas.