PROVÉRBIOS LATINOS
Caeca est in propriis rabulae sententia
causis.
Ninguém é bom juiz em causa própria.
No man ought to be judge in his own
cause.
On ne
peut être à la fois juge et partie.
Pri propra afero neniu juĝas
libere.
Caecus caecum dúcet in
foveam.
Cego não
pode guiar cego.
Il the blind lead the blind, both shall fall into the
ditch.
Un
aveugle mène l'autre dans la fosse.
Aliajn gvidas,
kaj mem ne vidas.
Caecus et ignorans passu gradiuntur
eodem.
Quem não sabe é como quem
não vê.
Caecus non iudicet de
colore.
Um cego não pode ser juiz em cores.
Blind men judge no colours.
À l’aveugle ne duit
peinture, couleur, miroir, ni figure.
Un ciego no
debe juzgar de los colores.
Il cieco non giudichi dei
colori.
Blindulo kartojn ludi
ne devas.
Caelos non penetrat
oratio, quam canis orat.
Oração de cão não chega ao
céu.
Amen is not said
after an unacceptable prayer.
Prière de fou n'est point écoutée.
Oración de perro no va
al cielo.
Raglio d’asino non arrivò mai in cielo.
Caelum, non
animum, mutat qui trans mare currit.
Asno que a Roma vá, asno
de lá voltará.
Foriris bovido, revenis
bovo.
Callidus est
latro, qui tollit furta latroni.
Quem furta a ladrão, tem
cem anos de perdão.
He
is thorough thief who robs a thief.
Il est bien larron qui larron
dérobe.
Ladrón que roba a ladrón
tiene cien años de perdón.
In casa dei ladri non ci si ruba.
Ŝteli de ŝtelisto estas malfacile.
Camelus desiderans
cornua, perdidit aures.
Quem quer mais do que tem,
a perder vem.
Kiu avidas pli bonan, perdas plej
bezonan.
Campus habet oculos, silva aures.
Montes vêem,
paredes ouvem.
Fields have eyes and woods have ears.
Le bois a des
oreilles et le champ des yeux.
Tras pared ni tras de seto no digas tu secreto.
Il
piano ha occhi, e il bosco orecchi.
La muro havas orelojn.
Canes plerumque qui vehementius
latrant,
habentur viliores.
Canes pigri vehementius latrant.
Cão que ladra, não morde.
Cacarejar não é pôr ovo.
The loudest hummer is not the best
bee.
Brebis qui bêle a moins de lait.
Perro ladrador nunca buen
cazador.
I cani più pigri latrano più forte.
La pecora che più bela ha
manco lette.
Hundo, kiu bojas, ne mordas.
Ne
timu hundon bojantan, timu hundon silentan.
Canes qui plurimum
latrant, perraro mordent.
Cão que muito ladra,
pouco morde.
Barking
dogs seldom bite.
Chien qui aboie, ne morde pas.
Perro ladrador, nunca buen
mordedor.
Can che abbaia non morde.
Hundo, kiu
bojas, ne mordas.
Canes timidi vehementius
latrant.
Cão que ladra, não
morde.
Barking dogs
don't bite.
Tous les
chiens qui aboient ne mordent pas.
Hundo, kiu bojas, ne
mordas.
Canis caninam non est mordere
pellem.
Lobo não mata
lobo.
Dog will not eat dog.
Loup ne
mange chair de loup.
Cuervo con cuervo no se quitan los ojos.
Cane non
mangia cane.
Lupo lupon ne manĝas.
Canis festinans caecos parit
catulos.
Cachorra apressada pare
filhotes cegos.
A pressa é inimiga da perfeição.
The hasty bitch brings
forth blind whelps.
Vite et bien ne vont jamais ensemble.
Pronto y bien
rara vez junto se vem.
La gata presurosa para los gatitos ciegos.
Presto e
bene raro avviene.
La gatta frettolosa fece i gattini ciechi.
Tro rapida laboro, tro malgranda
valoro.
Canis mortuus non
mordet.
Cachorro morto não
morde.
A dead dog
cannot bite.
Chien
mort ne mord plus.
Muerto el perro, se acabó la rabia.
Cane morto non
morde.
Canis qui mordet
mordetur.
O homem brigão tem
sempre um arranhão.
He
that seeks trouble never misses.
Chien hargneux a toujours l'oreille
déchirée.
Mordantaj hundoj
kuras ĉiam kun vundoj.
Canit avis quaevis sicut rostrum sibi
crevit.
Cada um fala como quem
é.
One speaks as he thinks.
Chaque oiseau chante sa propre chanson.
Birdo
kantas laǔ sia beko.
Cantabit vacuus coram latrone
viator.
Quem não tem, não
teme.
Cantharus assidue gestatus perdidit
ansam.
Tanto vai o pote à bica,
que um dia lá se fica.
Longe ĉerpas la kruĉo, ĝis
ĝi fine rompiĝas.
Cantilenam eamdem canis.
Cantas sempre a mesma
cantiga.
Always the
same old story.
C'est
toujours la même chanson.
Siempre la misma canción.
È la solita
cantilena.
Capiunt
vitium, ni moveantur aquae.
Agua detida, má para a
bebida.
Standing pools
gather filth.
L'eau
dormante vaut pis que l'eau courant.
Agua corriente no mata a la gente.
Acqua che corre
non porta veledo.
Akvo kura, akvo
pura.
Capram portare non
possum, et imponitis bovem.
Tu, que não podes, leva-me
às costas.
Carente capite non opus est
pileo.
Quem não
tem cabeça, não carrega chapéu.
Kiu perdis la kapon, ne bezonas jam
ĉapon.
Caritas bene ordinada incipit a se
ipsa.
A caridade bem entendida
começa por casa.
Nevo de papo facile fariĝas
kardinalo.
Carnem
hesternam, panem hodiernum, annotina vina, sume libens dicto tempore, sanus eris.
Pão de hoje, carne de ontem
e vinho de outro verão fazem o homem são.
Carnibus est dignus qui bene mandit
olus.
Quem comeu as duras, coma
as maduras.
Caro
roborat; pisces vero sunt parvi alimenti.
Carne carne cria, nanja
o peixe de água fria.
Fish spoils water, but flesh mends
it.
Chair fait chair,
et poisson poisson.
Carne, carne
cria; y peces, agua fria.
Carne fa carne, pesce fa vesce.
Carpe
diem.
Aproveita-te, enquanto for
tempo.
Take time,
while time is, for time will go away.
Mets à
profit le jour présent.
Al buen dia mételo en casa.
Faccia chi può, prima
che il tempo mute, che tutte le lasciate son perdute.
Okazon kaptu ĉe l’ kapo, ĉar la vosto estas
glita.
Cattorum nati sunt mures prendere
nati.
Filho de gato mata
rato.
That that comes
of a cat, will catch mice.
Qui naqui chat, court après les souris.
Chat et
chaton chassent le raton.
El hijo
de la gata ratones mata.
Chi di gatta nasce sorci piglia.
Plej juna katido musojn jam pelas.
Cattus amat
piscem, sed non vult tangere flumen.
Não se
pescam trutas com as bragas enxutas.
The cat would eat the fish and would not wet her feet.
Le chat
aime le poisson mais n'aime pas se mouiller les pattes.
Cauda de vulpe
testatur.
A raposa se conhece pela
cauda.
You may know
the fox by his tail.
Le
renard cache sa queue.
La zorra se conoce por la cola.
La volpe si conosce
dalla coda.
Faro farinton
konigas.
Causa aliqua
subest.
Debaixo desse angu há carne.
There is something else behind.
Il y a
anguille sous roche.
Aquí hay gato encerrado.
Qui gatta ci
cova.
Cave ab homine unius
libri.
Cuidado
com o homem de um só livro.
Beware of the man of one book.
Gardez-vous de l'homme qui ne connaît qu'un
livre.
Cave tibi a cane muto et aqua
silenti.
Guarda-te do homem que
não fala e do cão que não ladra.
Beware of a silent dog and still water.
Gardez-vous de
l'homme secret et du chien muet.
Con el hombre siempre callado, mucho
cuidado.
Guardati dal cane muto e dalle acque chete.
Cavendam esse
felem, quae a fronte lingat
et a tergo laedat.
Por adiante
faço acato, por detrás el-rei mato.
He covers me with his wings, and bites me with his
bill.
Reniego del amigo que cubre
con sus alas y muerde con el pico.
Dio ti guardi da quella gatta che davanti
ti lecca e di dietro ti graffia.
Cavete a macilento non
famelico.
Homem magro, sem ser de
fome, vale por dois homens.
Cede
repugnanti, cedendo victor abibis.
É melhor dobrar que
quebrar.
Dando gracias por agravios negocian los hombres sabios.
Pli bone fleksiĝi, ol rompiĝi.
Cedere maiori virtutis fama secunda
est.
O mais prudente é o que
cede.
The wiser head
gives in.
Le plus sage cède.
El más prudente es el que
cede.
Al più potente cede il più
prudente.
Cena comesa
venire.
Chegar ao atar das feridas.
After meat comes
mustard.
C'est de la moutarde après le dîner.
Después de vendimias,
cuévanos.
Arrivare a piatti lavati.
Centum viri unum pauperem spoliare non
possunt.
Não se pode despir o
homem nu.
Who is so
merry as he that has nought to lose.
On ne
peut homme nu dépouiller.
Desnudo naci, desnudo me hallo, ni pierdo ni
gano.
Cento ladri non possono spogliare un uomo nudo.
Cepisti
volucres, alius sed rete tetendit.
Um levanta a caça, e
outro a mata.
One
beats the bush, and another catches the bird.
Il a battu les buissons, et un autre a pris les
oisillons.
Uno levanta la caza
yotrola mata.
Uno scuote il cespuglio, l’altro acchiappa l’uccello.
Petro kornon tenas, Paŭlo lakton prenas.
Certa
amittimus, dum incerta petimus.
Mais vale um toma que
dois te darei.
Não deixes o certo pelo duvidoso.
Never quit certainty for
hope.
Un tiens veut mieux que deux tu auras.
Mieux vaut un présent que
deux futurs.
En busca de lo incierto perdemos lo seguro.
Más vale un toma
que dos te daré.
Non lasciare il poco per l’assai, che forse l’uno e l’altro
perderai.
È meglio un presente che due futuri.
Mal si lascia il certo per
prendere il forse.
Kiu avidas pli bonan, perdas
plej bezonan.
Certa praestant
incertis.
Mais vale um toma que
dois te darei.
Never
quit certainty for home.
Un tiens
vaut mieux que deux tu auras.
Pli valoras tuj ovo,
ol poste bovo.
Certa quidem finis vitae mortalibus
adstat.
A morte leva o fraco e o
forte.
La morto ne
distingas, ĉiujn egale atingas.
Cespite natali quilibet optat
ali.
Para o passarinho, não há
como seu ninho.
Al ĉiu besto plaĉas ĝia
nesto.
Cibi condimentum
fames.
A fome é o melhor tempero.
Para fome não há pão
duro.
Hunger is the
best sauce.
Il n'est
sauce que l'appétit.
La mejor
salsa del mundo es la hambre.
La fame condisce tutte le vivande.
Ĉe stomako malsata ne kapricas
palato.
Cineri nunc medicina
datur.
Depois da morte, o
remédio.
After death,
the doctor.
Après la mort, le médecin.
Ĝi estas (kiel) mustardo port la
manĝo.
Citius venit
malum, quam revertitur.
A doença vem às
braças, e vai às polegadas.
Agues come on horseback, but go away on foot.
Misfortune arrives on
horseback, but goes away on foot.
Le mal vient à cheval, et s'en va à pied.
El mal entra a brazadas y
sale a pulgaradas.
Il male vien a cavallo e se ne va a piedi.
Malfeliĉo venas rajde, foriras piede.
Cito enim arescit lacrima(, praesertim in
alienis malis).
Nada seca mais
depressa que as lágrimas.
Nothing dries so fast as tears.
Rien ne sèche plus vite que les
larmes.
Nada se seca tan pronto como las lágrimas.
Niente
s’asciuga così presto come le lacrime.
Cito
maturum, cito putridum.
O que cedo amadurece,
cedo apodrece.
Soon
ripe, soon rotten.
Ce
qui croît soudain, périt le lendemain.
Sol que mucho madruga poco dura.
Quel che presto
matura, poco dura.
Cito rumpes
arcum, semper si tensum habueris.
Arco sempre retesado,
ou frouxo ou quebrado.
A bow long bent grows weak.
Arc toujours tendu se
gâte.
Clam se subducere e
circulo.
Sair à francesa.
To take French
leave.
Parti à
l’anglaise.
Despedirse a la francesa.
Andarsene alla
francesa.
Clara
pacta, amicitia
longa.
Boas contas fazem os bons
amigos.
Amigos, amigos, negócios à parte.
Even reckoning makes long friends.
Les bons comptes font les bons
amis.
Cuenta y razón conserva amistad.
Cuentas claras,
amistades largas.
Conti spessi, amicizia lunga.
Amikeco aparte, afero aparte.
Claret amor
factis, dulcia verba volant.
Obras são amores, e não
palavras doces.
Claudo remittitur pila.
Dá Deus amêndoas a quem não tem
dentes.
Clavus clavo
pellitur.
Um cravo com outro se tira.
One nail drives out another.
Un clou
chasse l'autre.
Un clavo saca a outro clavo.
Chiodo caccia
chiodo.
Oni elbatas kojnon per
kojno.
Cogitationes posteriores sunt
saniores.
Os segundos pensamentos
são sempre os melhores.
Second thoughts are ever wiser.
Les secondes pensées sont les
meilleures.
Los segundos
pensamientos son los mejores.
I secondi pensieri sono i
migliori.
Cogitationis poenam nemo
patitur.
O pensamento é
livre.
O pensamento não paga imposto.
Thoughts are free from toll.
Les pensées ne paient point de
douane.
El pensar no tiene
alcabala.
I pensieri non pagano gabelle.
Pensoj iras trans limo sem pago kaj
timo.
Colubrum in sinu
fovere.
Acalenta a serpente, que ela te arrancará o
olho.
To lay a viper
to one's bosom.
Nourrir un serpent dans son sein.
Dar de comer al
diablo.
Nitri la serpe in seno, il renderà veleno.
Vi varmigos serpenton, ĝi al vi enpikos la denton.
Comes facundus in via pro vehiculo
est.
Andando de dois, se encurta
caminho.
Um bom
companheiro alumia como candeeiro.
A merry companion is a waggon in the way.
Compagnon facond par chemin excuse un
char, coche et roncin.
Commoditas omnis fert secum
incommoda.
Não há gosto sem
desgosto.
Communiter
neglegitur, quod communiter agitur.
Asno de
muitos, lobos o comem.
The common horse is worst shod.
L'âne du commun est toujours le plus mal
soigné.
Asno de muchos, lobos se
lo comen.
L’asino del comune porta una grave soma.
Azenon komunan oni batas plej multe.
Compressis manibus
sedere.
Ficar de braços
cruzados.
To sit with one's hands before
himself.
Demeurer
les bras croisés.
Estar mano sobre mano.
Starsene colle mani alla
cintola.
Concolores aves facillime
congregantur.
Cada qual folga com
seu igual.
Birds of
like feathers flock together.
Les oiseaux d'une même couleur se cherchent
volontiers.
Todas las aves con
sus pares.
Gli uccelli si appaiano co’loro pari.
Kun kiu vi festas, tia vi estas.
Concordia parvae res
crescunt, discordia
maximae dilabuntur.
A união faz a
força.
United we
stand, divided we fall.
La concorde fait tout prospérer, la désordres est la
source de tous les maux.
Concorde construit, discorde détruit.
L'union
fait la force.
La unión hace la fuerza.
L’ordine è pane, il disordine è fame.
Unueco donas fortecon.
Confestim fletus emissae coniugis
arent.
Dor de mulher morta dura
até a porta.
Coniugium satis est iuvenem dominare
ferocem.
Casarás e
amansarás.
Esti sub la ŝuo de sia edzino.
Conscientia mille
testes.
A consciência vale por
mil testemunhas.
Conscience serves for a thousand witnesses.
Conscience
vaut en essence de mille témoins la présence.
La conciencia vale por mil testigos.
La consciencia es a la vez
testigo, fiscal y juez.
La conscienza vale per mille testimoni.
Consilio utilius quam viribus arma
geruntur.
Mais vale manha que
força.
Consilium a
quocumque, senes etiam, accipe prudens.
Ainda que sejas prudente
e velho, não desprezes o conselho.
Consilium
faciendo, facto adhibeto medelam.
Ao que está feito,
remédio; ao por fazer, conselho.
Consortem non regna
ferunt, sociumque
recusat verus amor.
Amor e
senhoria não quer companhia.
Du sinjoroj en unu bieno, du mastrinoj ĉe
unu kameno - neniam vivas sen reciproka malbeno.
Consuetudinis magna vis
est.
O costume tem força de
lei.
Nothing is
stronger than custom.
Accoutumance est loi bien dure.
La costumbre hace ley.
Grande è la forza dell’abitudine.
Popola
kutimo havas valoron de leĝo.
Consuetudo altera
lex.
O costume faz lei.
Custom rules the law.
L'usage fait la loi.
La costumbre tiene fuerza de ley.
L’uso fa legge.
Leĝo malaperas, moro
daŭras
Consuetudo est altera
natura.
O costume é uma segunda
natureza.
Custom is
almost a second nature.
L'habitude est une autre nature.
La costrumbre es otra
naturaleza.
L’abitudine è
una seconda natura.
Kutimo estas dua
naturo.
Consultor homini tempus
utilissimus.
Com o tempo, o
conselho.
Time shall
teach you all things.
Vient jour, vient conseil.
Al
tiempo,
el consejo.
Il tempo dà consiglio.
Venos tempo,
venos consilo.
Contra fluminis tractum
niti, difficile.
Não se deve ir contra
a corrente.
No
striving against the stream.
Il ne faut pas aller contre le courant.
No se debe ir contra la
corriente.
È un cattivo andare contro la corrente.
Contra vim mortis non est medicamen in
hortis.
Contra a
morte não há coisa forte.
There is a remedy for all dolours except death.
Contre la
mort,
il n'y a nul ressort.
A la muerte
no hay cosa fuerte.
Contro la morte non v’è cosa forte.
Ne ekzistas forto kontraŭ la morto.
Contumeliam si
dices, audies.
Quem diz o que quer ouve
o que não quer.
He
that say what he likes shall hear what he does not like.
Qui dira tout ce qu'il voudra, ouïra ce qui lui ne
plaira.
Kiu ĉion senpripense parolas, aŭdos
tion,
kion li ne volas.
Conubia sunt
fatalia.
Casamento e mortalha, no céu se
talha.
Marriages are
planned in heaven.
Les
mariages sont écrits au ciel.
Matrimonio y mortaja, del cielo bajan.
Matrimoni
e vescovati son dal cielo destinati.
Edzo kaj edzino --- ĉiela difino.
Copia parit
fastidium.
Copia nauseam parit.
Fit fastidium copia.
Da abundância vem o tédio.
The abundance of
things engenders disdainfulness.
Abondance engendre nausée.
Lo que sobra,
enfada.
L’abbondanza genera fastidio.
Ĉio
supermezura estas terura.
Copia sermonis non est consors
rationis.
Muito
falar, pouco acertar.
Paroloj kaj faroj estas malsamaj
aferoj.
Cor
gaudens exhilarat faciem.
Quem
canta, seus males espanta.
The heart's mirth does make the face fair.
C'est
demie vie que de rire.
Ofte kantas la buŝo, kiam
ploras la koro.
Cor
non mentitur.
A língua não mente
o que o coração sente.
The heart sees forther than the head.
Bon coeur ne peut mentir.
El corazón no engaña.
Il
cuor non sbaglia.
Koro pleniĝas, lango
moviĝas.
Cornix cornici nunquam effodit
ocellum.
Corvos a
corvos não se arrancam os olhos.
One crow never pulls out another's eyes.
Corbeaux avec
corbeau ne se crèvent jamais les yeux.
De cosario a cosario no se pierden sino los
barriles.
Corvi con corvi non si cavano gli occhi.
Korvo al korvo okulon ne pikas.
Cornu bos
capitur, verbo ligatur
homo.
O boi pelo corno, e o homem
pela palavra.
Corporis ex habitu non est censenda
facultas.
Debaixo de má capa há
um bom vivedor.
Valoras ne la vesto, valoras la
enesto.
Corrumpunt bonos mores colloquia
prava.
Quem com lobos anda,
aprende a uivar.
Evil
communications corrupt good manners.
Les mauvaises compagnies corrompent les
bonnes moeurs.
No te acompañes
con malos, porque acrecentarás el número.
Le cattive compagnie guastano i
buoni costumi.
Kun
kiu vi kuniĝas, tia vi fariĝas.
Corvi lusciniis
honoratiores.
Acender uma vela a
Deus e duas ao diabo.
It's sometimes good to hold a candle to the devil.
Il faut
savoir mettre une chandelle devant le diable.
Una candela al santo para que me
favorezca, y outra
al demonio para que no empezca.
È bene accendere una candela a Dio e due al
diavolo.
Dion laŭdu, kaj diablon
aplaŭdu.
Corvus non alis nigrior esse
potest.
Não pode ser o corvo mais
negro que suas asas.
Cotidiano convictu auctoritas
minuitur.
Muita confiança, pouco
respeito.
No man is a
hero to his valet-de-chambre.
Il n'y a
pas de héros pour son valet de chambre.
La mucha conversación acarrea
menosprecio.
El respecto crece a
medida de la distancia.
Davanti al cameriere non v’ha Eccellenza.
La troppa
familiarità toglie riverenza.
Creditor
in somnis verbera saeva quatit.
Quem deve, não dorme
quando quer.
Nenio
pli grandan mizeron prezentas, ol se sano mankas kaj ŝuldoj
turmentas.
Crescentem sequitur cura
pecuniam.
Quem tem bens, tem
perdas.
Pli da
mono, pli da zorgo.
Malpli da havo, malpli da
zorgoj.
Crescit amor nummi, quantum ipsa pecunia
crescit.
Quem mais tem, mais
quer.
Oni estas riĉa neniam
sufiĉe.
Crescit in egregios parva iuventa
viros.
Dos meninos se fazem os
homens.
Cribro aquam haurire.
Lympham cribro
infundere.
Apanhar água com a
peneira.
To draw water
with a sieve.
Puiser
l'eau dans un cribleau.
Sacar
agua de la arena.
Andar per acqua col vaglio.
Ĉerpi akvon per kribrilo.
Crimina quisquis agit, tremebundo pectore
vivit.
Quem teme, algo
deve.
Kiu ne
krimas, tiu ne timas.
Crudelius est quam mori semper mortem
timere.
Temer a morte é morrer
duas vezes.
Crux est generis
omnis.
Cada casa tem seu tolo, e cada tolo sua
mania.
Every heart has
its own ache.
Chaque
maison a sa croix et sa passion.
Cada mansión tiene su cruz y su pasión.
Non c’è si
piccola casetta, che non abbia la sua crocetta.
Ogni magione ha la sua
passione.
Ĉiu
familio havas sian kripulon.
Cucullus non facit
monachum.
O hábito não faz o
monge.
Anda em capa de letrado muito asno disfarçado.
The hood does not make the
monk.
L'habit ne fait
pas le moine.
No hace el hábito
al monje.
L’abito non fa il monaco.
Kapuĉo monakon ne faras.
Cui bonus est vicinus, felix illucet
dies.
Quem tem
bom vizinho, tem bom amigo.
A good neighbour, a good morrow.
Qui a bon voisin, a bon matin.
Quien
ha buen vecino, ha buen amigo.
Chi ha il buon vicino, ha il buon
mattutino.
Kiu havas bonan najbaroj, havas bonan
tagon.
Cui
finis est licitus, etiam media sunt licita.
O fim justifica os meios.
The end justifies the
means.
La fin justifie
les moyens.
El fin justifica los
medios.
No hay medio ruin, si
conduce al fin.
Il
fine giustifica i mezzi.
Cui licet quod est plus, licet utique quod
est minus.
Quem
pode o mais, pode o menos.
Cui
lingua est grandis, parvula dextra iacet.
Língua comprida é sinal de mão
curta.
Granda
parolisto estas duba faristo.
Cui
nunquam satis est, possidet ille nihil.
Nada tem quem não se contenta com o que
tem.
Cui
plus licet quam par est, plus vult, quam licet.
Quem mais tem, mais deseja.
Cui
pudor non est, orbi dominatur.
Quem não tem vergonha, todo o mundo é
seu.
Kiu hontas nenion, ne timas
Dion.
Cui, quae vult non licent, ea faciat, quae
potest.
Se não
como queremos, passamos como podemos.
Quem não pode como quer, queira como pode.
If we can't as we
would, we must do as we can.
Quand on ne peut faire comme on veut, il faut faire
comme on peut.
Si no como
queremos, pasamos como podemos.
Chi non può fare come vuole, faccia come
può.
Ne vivu kiel vi volas, vivu kiel vi
povas.
Cui
satis est linguae, frigida dextra iacet.
Gato miador nunca bom caçador.
Cacarejar não é
pôr ovo.
Granda parolisto, malgranda
faristo.
Se vi senfine parolos, de ĝi la poto ne bolos.
Cuilibet fatuo placet sua
clava.
Cada doido com sua
mania.
Every ass loves
to hear himself bray.
À chaque
fou plaît sa marotte.
A cada necio agrada su porrada.
Il pazzo vuol andar
vago della propria pazzia.
Ĉiu vulpo sian voston
laŭdas.
Cuius edis panes, illius et aspice
nutum.
Aquele
louvar devemos, cujo pão comemos.
Let every man praise the bridge he goes
over.
Celui louer
devons, de qui le pain mangeons.
Aquel loar debemos, cuyo pan comemos.
Chi mi da da
mangiar, tengo da quello.
Kiu manĝon al mi donas, tiu al mi
ordonas.
Cuivis hominis est
errare.
Do homem é errar, e da
besta teimar.
To err
is human.
Tout homme
peut faillir.
De hombres es
errar, y de burros rebuznar.
È umano errare, diabolico perseverare.
Ne hontu penti pri faro, hontu persisti en
eraro.
Culpantur
multum, qui garrula multa loquuntur.
Quem muito fala, muito
erra.
Ju pli da babilado, des pli da
pekado.
Cum
autem sublatus fuerit ab oculis, etiam cito transit a mente.
Ausência aparta amor.
Long absent, soon forgotten.
L'absence est à
l'amour ce qu'est au feu le vent: il éteint le petit, il allume le
grand.
Idos y muertos, olvidados
presto.
Se occhio non mira, cuor non sospira.
Assenza nemica
d’amore.
For de l’ okuloj, for de la
koro.
Cum dixeris quod vis, audies quod non
vis.
Quem diz
o que quer, ouve o que não quer.
A pergunta insolente, resposta
valente.
He that speaks the thing he sould not, will
hear the thing he would not.
Qui dira
tout ce qu'il voudra, ouïra ce que ne lui plaira.
Quien dice lo que no debe,
oye lo que no quiere.
Chi dice quel che vuole, ode quel che non
vorrebbe.
Kiu ĉion
senpripense parolas, aŭdos kion li ne volas.
Cum
domino semper pugna sinistra fuit.
Com teu amo não partas as peras, porque ele come as
maduras e deixa-te as verdes.
Ne batalu pot’ el tero kontraǔ kaldrono el
fero.
Cum
fueris Romae, Romano vivito more.
Por onde vás, assim como vires, assim
farás.
Cum
Minerva manum quoque move.
A Deus
rogando, e com o maço dando.
Dion fidu, sed senfare ne
sidu.
Cum
quid nescitur, quaerere quemque decet.
Ninguém se envergonhe de perguntar o que não
sabe.
He that nothing
questiones, nothing learns.
Qui demande, apprend.
Kiu demandas, tiu ne eraras.
Cum
recte vivas, ne cures verba malorum.
Cumpre sempre teu dever, se não te queres
arrepender.
Durma eu quente, e ria-se a gente.
Do well and dread no
shame.
Fais ce que dois, advienne que pourra.
Cumple tu deber y no has de
temer.
Haga el hombre lo que debe, y venga lo que viniere.
Fa il dovere e
non temere.
Faru vian aferon, Dio zorgos
ceteron.
Cum
satur est felis, se totum lambere gaudet.
Bem se lambe o gato depois de farto.
Cum
satur est venter, cantat quicumque libenter.
Bem canta Marta depois de farta.
Cum
surgunt miseri, nolunt miseris misereri.
Quando o vilão está rico, não tem parente nem
amigo.
Quando o vilão vai de mulo, não conhece Deus nem o
mundo.
When a knave is
in a plumtree, he has neither friend nor kin.
Vilain
enrichi ne connaît parent ni ami.
Cuando el villano está rico, ni tiene
parentes ni amigos.
Il villan nobilitato non conosce il parentado.
Se malriĉulo sukcesas, li ĉìujn
forgesas.
Cum tacet indoctus, poterit consultus
haberi.
Tolo
calado passa por avisado.
Cuncta potest facere
Deus.
Deus tudo
pode.
God does what he
will.
Dieu
peut tout.
Más puede Dios que el diablo.
Dio può
tutto.
Kontraŭ volo
de Dio helpos nenio.
Curae leves loquuntur, ingentes
stupent.
As grandes dores são
mudas.
Light cares
speak, great ones are dumb.
Les grandes douleurs sont
muettes.
En las grandes
desgracias faltan las lágrimas.
I grandi dolori sono muti.
Currus bovem
trahit.
Vai o carro à frente dos
bois.
To put the carr
before the horse.
Mettre
la charrue devant les boeufs.
Echar el carro antes de los bueyes.
Mettere
il carro innanzi ai buoi.
Iras fadeno antaŭ
kudrilo.
Custodit
vitam, qui custodit sanitatem.
Saúde cuidada, vida
conservada.