| A | B | C | D | E | F | G | H | I | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V |
DICIONÁRIO
DE EXPRESSÕES E FRASES LATINAS
Compilado por HENERIK KOCHER
| N 11 | N 12 | N 13 | N 14 | N 15 | N 16 | N 17 |
1. A barba stolidi discunt tondere novelli. [Pereira 111]. Na barba do tolo aprendem a
201. Ne dignus pilo. [Erasmo]. Não merece um cabelo.
202. Ne discere cessa. [Dionísio Catão, Disticha 3.1]. Não pares de estudar.
203. Ne diutius vos demorer. Para não reter-vos por mais tempo.
204. Ne dominam asciscas, quae serviit ante ministra. [Schottus, Adagia 585]. Não aceites para tua patroa quem antes serviu como criada. nNão peças a quem pediu, nem sirvas a quem serviu.
205. Ne eat iudex ultra petita partium. [Jur]. Não vá o juiz além do que foi pedido pelas partes.
206. Ne erigas oculos tuos ad opes quas non potes habere, quia facient sibi pennas quasi aquilae et volabunt in caelum. [Vulgata, Provérbios 23.5]. Não ergas os olhos para as riquezas que não podes ter, pois elas se farão asas como as da águia e voarão para o céu.
207. Ne exeat. Que ele não saia.
208. Ne extra oleas. [Divisa dos tipógrafos Elzevir]. Não (passes) além das oliveiras. (=Não transponhas os limites). VIDE: lNec extra oleas.
209. Ne facias tegenda, vel solus facias. Não faças o que deve ficar oculto, ou faze-o sozinho.
210. Ne farinae verba sint loco. [Schottus, Adagia 641]. Não me dês palavras em lugar de farinha. nDá-me dinheiro, não me dês conselho. nPalavras não enchem barriga. VIDE: lNe verba pro farina. lVerba pro farinis.
211. Ne feminae quid credas, vel mortuae. [Apostólio, Paroimiai 6.68]. Não confiarás em mulher, nem mesmo morta. nDa má mulher te guarda, e da boa não te fies nada. VIDE: lMulieri ne credas, ne mortuae quidem. lMulieri, ne mortuae quidem credendum est. lMulieri ne fidas, ne si moriatur quidem. lNe mortuae quidem fidem habeas feminae.
212. Ne festines in tempus obductionis. [Vulgata, Eclesiástico 2.2]. Não te apresses no tempo da adversidade.
213. Ne festucam quidem movet. [Suidas / Schottus, Adagia 235]. Ele não move uma palha.
214. Ne fiat quod non licet, etiamsi libet. [S.Agostinho / Tosi 879]. Não se faça o que não é permitido, mesmo que nos agrade.
215. Ne fortem societ fragilis, nam fragili fidus nesciet esse potens. [Gualterius Anglicus, Fabulae Aesopicae 6.9]. Não se alie o fraco ao poderoso, pois o poderoso não saberá ser honesto com o fraco.
216. Ne fronti crede. Não confies em aparências. nAs aparências enganam. nDebaixo de bom saio está o homem mau. VIDE: lFrontis nulla fides. lHomo non est ex fronte diiudicandus. lNolito fronti credere. lNulla fides frontis.
217. Ne fuge socium in malis constitutum. [Schrevelius 1176]. Não abandones o companheiro que está em dificuldade.
218. Ne furtum facias. Não furtes. VIDE: lNon facietis furtum. lNon furtum facies.
219. Ne glaebam quidem possidet qua tegatur. Não tem nem uma terra em que se proteja. nNão tem onde cair morto.
220. Ne gloriari libeat alienis bonis, suoque potius habitu vitam degere. [Fedro, Fabulae 1.3.1]. Não se queira gloriar dos bens alheios, e é melhor continuar vivendo a vida de acordo com a própria condição.
221. Ne glorieris in crastinum, ignorans quid superventura pariat dies. [Vulgata, Provérbios 27.1]. Não te gloriarás do dia de amanhã, não sabendo o que oferecerá o dia seguinte. lNe glorieris de crastino, nescis partum diei. [Bacon, Advancement of Learning 2.21.1]. Não te gloriarás do dia de amanhã: não conheces o produto desse dia.
222. Ne gustaris quibus nigra est cauda. [Pitágoras / Albertatius 830]. Não proves do que tem rabo negro. (=Não te metas com quem tem má fama).
223. Ne guttam quidem. [Grynaeus 133]. Nem uma só gota. (=Nem um pouquinho. Absolutamente nada). nNem sinal. VIDE: lNe hilum quidem. lNon hilum. lNe vestigium quidem.
224. Ne Hercules quidem adversus duos. [Platão / Erasmo, Adagia 1.5.39]. nContra dois, nem Hércules. lNe Hercules quidem contra duos. [Apostólio, Paroimiai 15.3]. lNe Hercules contra duos. VIDE: lCave multos, si singulos non times. lDifficile ac durum est, unum compescere multos. lNe quidem Hercules adversus duos. lNec Hercules contra plures. lNoli pugnare duobus. lUni cum duobus non est pugnandum.
225. Ne hilum quidem. Nem um fiapo. (=Nem um pouquinho. Absolutamente nada). VIDE: lNe guttam quidem. lNon hilum. lNe vestigium quidem.
226. Ne ignem ad ignem. [Apostólio, Paroimiai 12.97]. Não juntes fogo ao fogo. VIDE: lIgnem igni ne addas. lIgni ne ignem addas. lIgnem igni ne addito. lIgnem igni, morbum morbo ne addas.
227. Ne impediatur legatio. [Tosi 1120]. Que a missão diplomática não sofra impedimento. VIDE: lLegatus haud violatur, haudque caeditur. lLegatus nec cogitur nec violatur. lLegatus nec violatur nec laeditur. lLegatus non caeditur, neque violatur. lLegatus non laeditur, nec violatur. lNuntio nihil imputandum. lOrator nec percutitur, nec violatur. lSanctum per saecula nomen legatus.
228. Ne in alienam messem falcem mittas. [Branco 212]. nNão metas a foice em seara alheia. VIDE: lNon falx mittenda in messem est alienam tibi. lAlienam metis messem. lAlienam messem metis.
229. Ne in colloquium sollicites. [Pereira 112]. Não me chames para conversar. nNão me venhas com conversa mole.
230. Ne in re nota et pervulgata multus sim. Para não me alongar em assunto mais que conhecido.
231. Ne in somnio quidem. [Grynaeus 270]. Nem mesmo em sonho. VIDE: lNe per somnium quidem.
232. Ne iste magno conatu magnas nugas dixerit. [Terêncio, Heauton Timorumenos 621]. Certamente este homem vai dizer-me, com grande ênfase, enormes nugas.
233. Ne insultes miseris. [F 1.9]. Não insultes os infelizes.
234. Ne Iuppiter quidem omnibus placet. [Teógnis / Erasmo, Adagia 2.7.55]. Nem mesmo Júpiter agrada a todos. nNinguém pode agradar a todos. VIDE: lIovem nec pluvium, nec serenum, placere omnibus. lIpse Iuppiter, neque pluens omnibus placet, neque abstinens. lIuppiter neque pluens neque abstinens omnibus placet. lNeque Iuppiter ipse, sive pluat, seu non, unicuique placet.
235. Ne laudes virum in specie sua, neque spernas hominem in viso suo. [Vulgata, Eclesiástico 11.2]. Não elogies um homem por sua beleza, nem detestes uma pessoa por sua aparência.
236. Ne liceat potentioribus patrocinium litigantibus praestare. [Codex Iustiniani 2.13.0]. Não seja lícito aos poderosos dar proteção aos que litigam.
237. Ne lingua mihi quis sit amicus, sed mage facto. [Grynaeus 46]. Que ninguém seja meu amigo por meio de palavras, mas de preferência por meio de atos.
238. Ne litem subeas; a seditione cavebis. [Pereira 101]. Não te metas em disputa; guardar-te-ás de tumultos. nDe arruídos guar-te, não serás testemunha nem parte.
239. Ne magna loquaris. [Erasmo, Adagia 2.2.52]. Não digas coisas grandes. nNão te enchas, não arrebentarás. lNe magna dixeris. [Schottus, Adagia 235].
240. Ne magnus tenuem despicito. [F 1.27; Rezende 3850]. O poderoso não despreze o fraco.
241. Ne maior quam facultas sit benignitas. [PSa]. Não exceda a generosidade os recursos. nDá que não peças. VIDE: lNe benignitas maior esse quam facultates.
242. Ne male loquere absenti amico. [Plauto, Trinummus 891]. Não fales mal do amigo ausente.
243. Ne malorum memineris. [Erasmo, Adagia 2.1.94]. Não te recordarás dos sofrimentos passados. nO que passou passou.
244. Ne, mater, suam. [Jogo de palavras / Georgin 117]. Fia, mãe, que eu vou coser. (=Ne, imperativo do verbo neo, nere, tecer, fiar; suam, futuro imperfeito do verbo suo, suere, coser).
245. Ne mendacem sermonem protuleris. [Pereira 110]. Não dirás palavra mentirosa. nMentir nem zombando.
246. Ne mihi gerere morem videar lingua, verum lingula. [Névio, Hesiona, Fragmento 10 / Stevenson 2616]. Não se pense que é com a palavra que eu executo minha vontade; em verdade é com a espada.
247. Ne mortuae quidem fidem habeas feminae. [Schottus, Adagia 607]. Não confiarás em mulher, nem mesmo morta. nDa má mulher te guarda, e da boa não te fies nada. VIDE: lMulieri ne credas, ne mortuae quidem. lMulieri, ne mortuae quidem credendum est. lMulieri ne fidas, ne si moriatur quidem. lNe feminae quid credas, vel mortuae.
248. Ne moveant animos frivola verba tuos. [Medina 584]. Que palavras frívolas não influenciem tua vontade. nA palavras loucas, ouvidos moucos.
249. Ne moveas malum bene situm. [Apostólio, Paroimiai 12.95]. Não movas o mal bem parado. nNão acordes o cão que dorme. VIDE: lMalum bene conditum ne moveris. lMalum bene situm ne moveto. lSitum bene malum iterum cave resuscites.
250. Ne neglegas amiculorum consuetudinem. [Grynaeus 47]. Não negligencies o uso dos trajes. nA roupa faz o homem. nQuem anda mal vestido é mal recebido.
251. Ne nimis cito diligere incipiant. [Cícero, De Amicitia 21]. Não se deve começar a amar muito depressa.
252. Ne nimium. Nada em excesso. nToda sobra é demasia. nTão mau é o sobejo como o minguado. nNem tanto amém que se dane a missa. VIDE: lNe quid nimis. lNe quid nimium. lNihil nimis. lNil nimis. lNil nimium.
253. Ne nimium praeceps, neu mora longa nimis. [Alciato, Emblemata 20]. Nem excessivamente apressado, nem um adiamento excessivamente longo.
254. Ne nos inducas in tentationem. [Vulgata, Mateus 6.13]. Não nos deixes cair em tentação. lNe nos inferas in tentationem.
255. Ne numerare scit. [Grynaeus 304]. Não sabe nem contar. nNão sabe nem qual é a sua mão direita.
256. Ne ob aliquod bonum quod nobis natura tribuit, alios contemnamus quibus natura alia, et fortasse maiora, dedit. [John D. Ogilby, Fables from Aesop, Grus et Pavo]. Não é porque a natureza nos concedeu algum bem que nós vamos desdenhar outras pessoas, a quem a natureza concedeu dons diferentes, e talvez maiores.
257. Ne obliviscaris pauperum. [Inscrição nas moedas de Clemente XII / Rezende 3912]. Não te esqueças dos pobres.
258. Ne omnibus credas! Não confies em todo o mundo! VIDE: lNon est omnibus credendum.
259. Ne panem amittas, pinguia iura proba. [Pereira 117]. Para não perderes teu pão, prova o caldo gordo. nProva teu caldo, não perderás teu pão.
260. Ne patri, nato et fratri rixantibus adstes. [Pereira 104]. Não te metas entre pai, filho e irmão que brigam. nEntre pais e irmãos não metas as mãos. lNe patri, nato et fratribus rixantibus obstes. [Medina 593].
261. Ne pennas nido maiores extenderis. Não abras asas maiores do que o ninho. nNão estendas as pernas além do cobertor. VIDE: lMaiores pennas nido. lMe maiores pennas nido extendisse loqueris. lPennas nido maiores extendit.
262. Ne per somnium quidem. [Luciano / Erasmo, Adagia 1.3.62]. Nem mesmo em sonho. VIDE: lNe in somnio quidem.
263. Ne pereant, lege mane rosas: cito virgo senescit. [Floro, De Qualitate Vitae 11.9]. Para que não se percam, colhe as rosas de manhã: a virgem logo envelhece.
264. Ne piscem natare docueris. Não ensinarás peixe a nadar. nNão ensines padre-nosso a vigário. VIDE: lDelphinum natare doces. lDelphinum natandum suades. lNe piscem natare docueris. lPiscem natare doces. lPisces natare doces.
265. Ne plus censeat vilicus sapere se quam dominum. [Marcos Catão, De Agri Cultura 5.2]. Não pense o feitor saber mais do que o seu amo.
266. Ne plus promittas, quam praestari possiet. [PSa]. Não prometas mais do que pode ser cumprido.
267. Ne plus ultra. Não mais além. (=Conta-se que essa frase, em grego, estava escrita nas Colunas de Hércules, no estreito de Gibraltar, para informar que os navios não poderiam ultrapassar esse ponto. A expressão é usada para indicar o extremo limite a que se pode chegar numa arte, numa ciência, etc. O máximo. O que há de melhor). VIDE: lIbi deficit orbis. lNec plus ultra. lNon plus ultra. lNon ultra. lHucusque, nec amplius.
268. Ne praeceps fueris ad iurandum. [Erasmo, Adagia 4.7.77]. Não sejas precipitado em fazer juramento.
269. Ne praesentem aquam effundas, priusquam aliam sis adeptus. [Stevenson 1911]. Não derrames a água que tens, antes de obteres outra. nNão deixes o certo pelo duvidoso. lNe prius aquam effundas, quam aliam habeas. [Schrevelius 1172].
270. Ne prius antidotum quam venenum. [Robert Bland / Stevenson 1825]. Não se toma o antídoto antes do veneno. nAinda não selamos e já cavalgamos. VIDE: lAntidotum ante venenum. lPrius antidotum quam venenum adhibes. lPrius antidotum quam venenum.
271. Ne propera, nondum ignem calcas. [Grynaeus 244]. Não te apresses, ainda não pisas em fogo.
272. Ne properes, oro. [Ovídio, Remedium Amoris 277]. Não te apresses, por favor.
273. Ne pudeat, quae nescieris te velle doceri. [Dionísio Catão, Disticha 4.29]. Não te envergonhes de querer aprender o que não sabes.
274. Ne puero gladium commiseris. [Rezende 3918]. Não confies uma espada a uma criança. lNe puero gladium. [Erasmo, Adagia 2.5.18]. VIDE: lNec puero gladium.
275. Ne pugnes de alieno. [Pereira 120]. Não brigues por questão de outrem. nQuem te mete, João Topete, com carapuça de grumete. nNão te metas na réstea sem ser cebola. VIDE: lNon depugnes in alieno negotio. lNe depugnes in alieno negotio.
276. Ne pulverem quidem pro hoc dabo. Por isso não darei nem poeira. nIsso não vale um caracol.
277. Ne quaere mollia, ne tibi contingant dura. [Erasmo, Adagia 2.6.48]. Não procures facilidades para que não te apanhem as dificuldades. nQuem chuchou a carne roa o osso. lNe quaere mollia, ne dura feras. [Grynaeus 271]. VIDE: lMollia ne quaeras, ne comperias quoque dura.
278. Ne quaere rursum praeteritam semel rosam. [Schottus, Adagia 249]. Não procures de novo a rosa que já se foi. nRosa caída não volta à haste. nAo perdido, perder-lhe o sentido. VIDE: lQuae defloruerit, ne iterum quaeratur rosa. lQuam praeteristi ne amplius quaeras rosam. lRosam quae praeteriit, ne quaeras iterum. lRosam praeteritam ne quaeras. lRosam quam praeterieris, ne quaeras iterum.
279. Ne quaeso sit iurgium inter me et te. [Vulgata, Gênesis 13.8]. Peço-te que não haja contendas entre mim e ti.
280. Ne quando iactes ni prius perfeceris. [Pereira 97]. Não te gabes antes de acabares. nAté que acabe, ninguém se gabe. VIDE: lNe quid superbe iactites fato prius.
281. Ne quid beneficii colloces neque in senem, neque in mulieribus, neque in puerum malignum, neque in canem cuiuspiam, neque in garrulum remigem. [Schottus, Adagia 234]. Não faças favor nem a velho, nem a mulheres, nem a menino malvado, nem a cão de quem quer que seja, nem a marinheiro falador. (=Não faças despesas que não recuperarás). nNo velho e no menino o benefício é perdido. VIDE: lIn sene et in puero gratia facta perit. lIn sene et in puero gratia facta perit, quia senex non reddit, puer obliviscitur. lIn senem ne quod collocaris beneficium. lNe quid unquam in senem beneficii contuleris. lNe quis feminae, puero, cani alterius et garrulo faciat bene. lNec in puerum nec in senem collocandum esse beneficium. lNunquam seni quidquam viro praestes boni. lSeni nunquam quidquam boni facias.
282. Ne quid detrimenti respublica capiat. [Cícero, In Catilinam 1.4, adaptado]. Que o país não sofra nenhum prejuízo.
283. Ne quid exspectes amico, quod tute agere possis. [Ênio / Aulo Gélio, Noctes Atticae 2.29.30]. Não esperes do amigo aquilo que tu mesmo podes fazer. nDo amigo não esperes aquilo que tu puderes. nQuem quer vai, quem não quer manda.
284. Ne quid fictum sit neve simulatum. [Cícero, De Amicitia 18]. (Na amizade,) nada seja inventado ou fingido.
285. Ne quid nimis. [Terêncio, Andria 61]. Nada em excesso. nToda sobra é demasia. nTão mau é o sobejo como o minguado. nNem tanto amém que se dane a missa. lNe quid nimium. VIDE: lNe nimium. lNihil nimis. lNil nimis. lNil nimium.
286. Ne quid superbe iactites fato prius. [Schottus, Adagia 615]. Não te vanglories orgulhosamente de nada antes de tua morte. nAntes que acabes, não te gabes. VIDE: lNe quando iactes ni prius perfeceris.
287. Ne quid unquam in senem beneficii contuleris. [Schottus, Adagia 390]. Jamais farás favor a velho. (=Porque ele não retribui). nNo velho e no menino o benefício é perdido. VIDE: lIn sene et in puero gratia facta perit, quia senex non reddit, puer obliviscitur. lIn senem ne quod collocaris beneficium. lNe quid beneficii colloces neque in senem, neque in mulieribus, neque in puerum malignum, neque in canem cuiuspiam, neque in garrulum remigem. lNe quis feminae, puero, cani alterius et garrulo faciat bene. lNec in puerum nec in senem collocandum esse beneficium. lNunquam seni quidquam viro praestes boni. lSeni nunquam quidquam boni facias.
288. Ne quidquam incipias, quod paeniteat, cave. [PSa]. Evita começar algo de que possas arrepender-te.
289. Ne quidem Hercules adversus duos. nContra dois, nem Hércules. VIDE: lCave multos, si singulos non times. lDifficile ac durum est, unum compescere multos. lNe Hercules contra duos. lNe Hercules quidem contra duos. lNe Hercules quidem adversus duos. lNec Hercules contra plures. lUni cum duobus non est pugnandum.
290. Ne quis feminae, puero, cani alterius, et garrulo faciat bene. [Schottus, Adagia 264]. Ninguém faça favor a mulher, a menino, a cão alheio, e a homem falador. (=Ninguém faça favor a quem não retribuirá). VIDE: lIn sene et in puero gratia facta perit, quia senex non reddit, puer obliviscitur. lIn senem ne quod collocaris beneficium. lNe quid beneficii colloces neque in senem, neque in mulieribus, neque in puerum malignum, neque in canem cuiuspiam, neque in garrulum remigem. lNe quid unquam in senem beneficii contuleris. lNec in puerum nec in senem collocandum esse beneficium. lSeni nunquam quidquam boni facias.
291. Ne quis in sua causa iudicet. [Codex Iustiniani 3.5.0]. Ninguém julgará em própria causa. nNinguém pode ser juiz em causa própria. VIDE: lAliquis non debet esse iudex in propria causa, quia non potest esse iudex et pars. lIn propria causa nemo iudex. lIniquum est aliquem rei suae esse iudicem. lIniquum est aliquem suae rei iudicem fieri. lIudex in causa propria nemo esse potest. lNemo esse iudex in sua causa potest. lNemo iudex in sua causa. lNullus in sua causa iudex sit.
292. Ne regnum affectet, iniuriam qui ferre non potest. [Schrevelius 1174]. Não aspire o poder quem não pode suportar injustiça.
293. Ne rem defini, nisi partem audieris utramque. [Apostólio, Paroimiai 12.89]. Não decidas nada sem ouvir ambas as partes. nSe queres ser bom juiz, ouve o que cada um diz. VIDE: lAudi alteram partem. lAudi et alteram partem. lAudi partem alteram. lAudiatur et altera pars. lEt altera pars audiatur. lIudicium differ, partes dum audiveris ambas. lIudicium ne fer si non sunt ambo locuti. lSolius affatus est sermo dimidiatus, sed cum auditur reliquus, tunc res aperitur.
294. Ne respondeas stulto iuxta stultitiam suam, ne efficiaris ei similis. [Vulgata, Provérbios 26.4]. Não respondas ao louco segundo a sua loucura, por não vires a ser seu semelhante. nA palavras loucas, ouvidos moucos.
295. Ne restim memores apud ipsum reste neccatum. [DAPR 443]. Não lembres a corda em casa de quem foi morto pela corda. nNão fales de corda em casa de enforcado.
296. Ne rusticanum temne, sodes, rhetorem. [Schottus, Adagia 615]. Por favor, não desprezes o orador inculto. nDebaixo de ruim capa há um bom dizedor. VIDE: lAgrestem ne contemnas oratorem. lAgrestem ne contemneres rhetorem. lPhilosophantem rhetorem intellegunt pauci, loquentem rusticum multi. lRusticanum oratorem ne contempseris. lRusticum ne contempseris rhetorem. lRusticum noli rhetorem contemnere.
297. Ne sat rationis in armis. Há pouca razão nas armas. nNão há homem cordo a cavalo. VIDE: lNec satis rationis in armis.
298. Ne sint aures criminantibus faciles. [Sêneca, De Ira 2.22.3]. Não sejam teus ouvidos dóceis aos acusadores. VIDE: lNe sis credulus, maxime criminatori.
299. Ne sint haec in te dicta, quae dixi. [Cícero, Pro Caelio 50]. O que acabo de dizer não consideres dito contra ti.
300. Ne sis amicos inter arbiter duos. Não sejas juiz entre dois amigos. VIDE: lInter amicos non esto iudex.
301. Ne sis credulus, maxime criminatori. [F 3.10; Rezende 3953]. Não creias de leve, especialmente ao que murmura. VIDE: lNe sint aures criminantibus faciles.
302. Ne sis dives improbe. [Pítaco / Rezende 3955]. Não sejas rico por meios desonestos.
303. Ne sis maledicus in proximos, sin minus audies quae tibi molesta erunt. [Rezende 3953]. Não digas mal dos próximos, pois do contrário ouvirás coisas desagradáveis para ti. nQuem diz o que quer ouve o que não quer.
304. Ne sis miser ante tempus. [Sêneca, Epistulae 13.4]. Não sofras antes da hora.
305. Ne sis patruus mihi! [Horácio, Sermones 2.3.88; Erasmo, Adagia 2.4.39]. Não sejas meu guardião! nNão te metas onde não és chamado!
306. Ne sis sapiens apud temetipsum; time Deum, et recede a malo. [Vulgata, Provérbios 3.7]. Não sejas sábio a teus próprios olhos; teme a Deus, e aparta-te do mal. VIDE: lNoli altum sapere, sed time.
307. Ne sis velox ad irascendum. [Vulgata, Eclesiastes 7.10]. Não sejas veloz em te irares.
308. Ne sit aes alienum providendum est. [Cícero, De Officiis 2.24]. Devem-se tomar medidas para que não haja dívidas.
309. Ne spectes cui gratificeris, sed cui ingratum facias. [Grynaeus 776]. Não olhes a quem farás favor, mas a quem farás ingrato.
310. Ne spina quidem punget bonos. [Schottus, Adagia 355]. Nem mesmo um espinho picará os bons. lNe spina quidem vulnerabit bonos. [Erasmo, Adagia 3.6.35].
311. Ne subeat pondus iumentum viribus impar. [Pereira 106]. Não carregue o jumento peso que não diga com suas forças. nGrande carga, fraca besta; dizem os corvos: nossa é esta.
312. Ne supra crepidam sutor iudicaret. [Plinio Antigo, Naturalis Historia 35.36.85]. Não julgue o sapateiro acima da sandália. nNão suba o sapateiro além da chinela. nCada macaco no seu galho. VIDE: lDe lege non iudicat artifex. lNe sutor supra crepidam. lNe sutor ultra crepidam.
313. Ne supra pedem calceus. [Erasmo, Adagia 2.5.46]. Não seja o sapato maior do que o pé. VIDE: lNe ultra pedem calceus.
314. Ne sursum deorsum cursites. [Pereira 111]. Não fiques correndo para cima e para baixo. nNão andes passarinhando.
315. Ne sus Minervam doceat! Não dê o porco aulas a Minerva. nNão queiras ensinar o padre-nosso ao vigário. lNe sus Minervam. [F 5.9]. VIDE: lMinervam sus docet. lNon sus Minervam! lSus Minervam docet. lSus Minervam. lSus artium repertricem.
316. Ne sutor ultra crepidam. [Erasmo, Adagia 1.6.16]. nNão suba o sapateiro além da chinela. nCada macaco no seu galho. nNinguém se meta onde não é chamado. lNe sutor supra crepidam. [DAPR 688]. VIDE: lNe supra crepidam sutor iudicaret.
317. Ne te aquila iactes graculos inter leves. [Schottus, Adagia 611]. Tu, que és águia, não te gabes entre leves gralhos.
318. Ne te collaudes, nec te culpaveris ipse. [Dionísio Catão, Disticha 2.16]. Tu mesmo nem te elogiarás, nem te criticarás. VIDE: lNeque culpa neque lauda teipsum.
319. Ne te rebus implices dubiis. [Pereira 112]. Não te envolvas em negócios duvidosos. nNão metas as mãos em prato em que te fiquem as unhas.
320. Ne te ultro alienis rebus ingeras. [Branco 212]. Não te metas em negócios alheios sem seres chamado. nNão te metas onde não és chamado.
321. Ne temere Abydum naviges. [Suidas / Albertatius 860]. Não te arrisques a navegar para Ábidos. (=Era muito perigosa a navegação para a cidade de Ábidos). nNão metas a mão onde te fiquem as unhas. nO melhor lance dos dados é não jogá-los.
322. Ne temere iurato! Não faças juramentos inconsiderados.
323. Ne tempora perde precando. [Ovídio, Metamorphoses 11.286]. Não gastes tempo suplicando.
324. Ne tentes aut perfice. Não tentes, ou vai até o fim. nAntes não começar que não acabar. nPara não acabar, é melhor não começar. VIDE: lAut non rem tentes aut perfice. lAut non tentares, aut perfice. Aut nunquam tentes, aut perfice. lMelius est non incipere quam desinere. lMelius non incipient, quam desinent. lNon inchoanda sunt, quae nequeunt perfici.
325. Ne tenues fastidiamus. [Schottus, Adagia 4]. Não desdenhemos as pessoas humildes. nDebaixo de ruim capa há um bom dizedor. nAs aparências enganam. VIDE: lAgrestem ne contemnas oratorem. lAgrestem ne contemneres rhetorem. lNe rusticanum temne, sodes, rhetorem. lNe tenues fastidiamus. lPhilosophantem rhetorem intellegunt pauci, loquentem rusticum multi. lRusticanum oratorem ne contempseris. lRusticum ne contempseris rhetorem. lRusticum noli rhetorem contemnere.
326. Ne teruncium quidem insumpsit. [Erasmo, Adagia 1.8.9]. Não gastou nem um centavo. lNe teruncius quidem! Nem um centavo!
327. Ne tetigeritis, neque gustaveritis, neque contrectaveritis. [Vulgata, Colossenses 2.21]. Não tocareis, nem provareis, nem manuseareis.
328. Ne tibi quid desit, quod quaesisti utere parce. [Dionísio Catão, Disticha 1.24]. Para que não te falte nada, usa parcimoniosamente o que obtiveste.
329. Ne timeas, neque formides. [Vulgata, Josué 8.1]. Não temas nem te acovardes.
330. Ne totam substantiam uni credamus navi. [Grynaeus 93]. Não confiemos todos os nossos bens a um só navio. nNão ponhas todos os ovos na mesma cesta. nNão ponhas todos os ovos debaixo da mesma galinha. nNão arrisques tudo de uma só vez. VIDE: lNe bona tua pandis ratibus semel omnia mandes. lNe uni navi facultates. lUni navi ne committas omnia.
331. Ne transgrediaris terminos antiquos, quos posuerunt patres tui. [Vulgata, Provérbios 22.28]. Não passes além dos antigos limites que puseram teus pais.
332. Ne trepidaveritis! Não tremais! VIDE: lNoli trepidare!
333. Ne tu aliis faciendum trade, factam si quam rem cupis. [Busarello 108]. Se desejas que alguma coisa seja feita, não encarregues os outros de faze-la. nQuem quer vai; quem não quer manda. nNão vos tenhais a tenças alheias. VIDE: lNunquam alium exspectes; tua, si potes, omnia tractes.
334. Ne tua paeniteat caveas victoria temet. [Columbano]. Cuida para que tua vitória não te traga arrependimento.
335. Ne ultra pedem calceus. [Stevenson 2095]. Não seja o sapato maior do que o pé. nNão estendas as pernas além do cobertor. VIDE: lNe supra pedem calceus.
336. Ne ultro alienis rebus ingeras. [Branco 213]. Não te metas nas coisas alheias por tua iniciativa. nNão vás aonde não te chamam. nNão te metas na réstea sem seres cebola.
337. Ne uni navi facultates. [Erasmo, Adagia 4.4.6]. Não (confiemos todos) os bens a um só navio. nNão ponhas todos os ovos na mesma cesta. nNão ponhas todos os ovos debaixo da mesma galinha. nNão arrisques tudo de uma só vez. VIDE: lNe bona tua pandis ratibus semel omnia mandes. lNe totam substantiam uni credamus navi. lUni navi ne committas omnia.
338. Ne varietur. Para que não seja modificado. (=Edição ne varietur. Edição definitiva de um livro; reprodução fiel da edição original).
339. Ne verba pro farina. [Erasmo, Adagia 2.6.16]. Não me dês palavras em lugar de farinha. nDá-me dinheiro, não me dês conselho. nPalavras não enchem barriga. VIDE: lNe farinae verba sint loco. lVerba pro farinis.
340. Ne verbum quidem locutus est. Não disse sequer uma palavra. nNão tugiu nem mugiu. lNe verbum quidem.
341. Ne vestigium quidem. [Erasmo, Adagia 4.9.32]. Não ficou nenhum vestígio. nNem sinal. VIDE: lNe guttam quidem. lNe hilum quidem. lNon hilum.
342. Ne via quidem eadem cum illo volo ingredi. [Grynaeus 552]. Com ele não quero ir pela mesma estrada. nCom ele não meterei pé em barca. lNe via quidem eadem cum illo ingrediar. {Pereira 112].
343. Ne vincat inertia mentes. [Mantuano]. Que a preguiça não vença as mentes.
344. Ne violes amicitiae iura. [Grynaeus 47]. Não desrespeites as leis da amizade.
345. Ne virtutibus multis abundat qui alienas amat. [PSa]. Certamente tem virtudes de sobra quem aprecia as virtudes alheias.
346. Nebulas diverberas. [Schottus, Adagia 490]. Cortas nuvens. (=Fazes trabalho inútil). lNebulas pectis. [Schottus, Adagia 490]. Penteias nuvens. VIDE: lAuras diverberat.
347. Nec accipies munera, quae etiam excaecant prudentes, et subvertunt verba iustorum. [Vulgata, Êxodo 23.8]. Não aceitarás donativos, porque eles fazem cegar ainda aos prudentes e pervertem as palavras dos justos. VIDE: lMunera excaecant oculos sapientium, et mutant verba iustorum.
348. Nec alauda est absque crista. [Grynaeus 360]. Não há andorinha sem crista. nA acha sai ao madeiro. nQuem sai aos seus não degenera. VIDE: lAlauda non est sine crista.
349. Nec amor nec tussis celatur. Nem amor nem tosse se escondem. nTosse, amor e febre ninguém esconde. nAmor, fogo e tosse a seu dono descobrem. nMal finge quem quer bem. VIDE: lAmor tussisque non celantur. lDifficile est abscondere pectoris aestus. lQuattuor abscondi non possunt: tussis, amor, ignis, dolor. lQuis enim bene celat amorem?
350. Nec apes mihi sunt, nec mella. [Schottus, Adagia 589]. Não tenho nem abelhas nem mel. nNem mel, nem cera, nem saburá. nEstou comendo brisa. VIDE: lNec mel, nec apis. lNeque mel mihi, neque apes. lNeque mel, neque apes.
351. Nec aspera terrent. As contrariedades não assustam.
352. Nec audiendi sunt qui solent dicere vox populi, vox Dei, cum tumultuositas vulgi semper insaniae proxima sit. [Alcuíno, Epistulae 166.9]. Não devem ser escutados os que costumam dizer ‘voz do povo, voz de Deus’, pois a agitação do povo está sempre próxima da loucura. VIDE: lSacra populi lingua est. lVox populi, vox Dei.
353. Nec audio, nec video. [Tosi 333]. Nem ouço, nem vejo. nSou cego, surdo e mudo!
354. Nec aura cursum, nec moram sinit rati. [Schottus, Adagia 611]. Aqui o vento nem permite ao barco fundear, nem navegar. nSe ficar, o bicho pega; se correr, o bicho come. VIDE: lHic nec exspectare ventus, neque navigare sinit. lHic nec manere ventus, nec navigare sinit. lVentus neque manere sinit, neque navigare. lVentus manere, aut navigare hinc non sinit.
355. Nec auspicato nec litato. [Tito Lívio, Ab Urbe Condita 5.38]. Sem consultar os auspícios e sem a aprovação dos deuses.
356. Nec ave ei dixeritis. [Vulgata, 2João 1.10]. Nem lhes direis ‘salve’.
357. Nec bene mendaci risus componitur ore. [Tibulo, Elegiae 3.7]. O riso não combina com uma boca mentirosa.
358. Nec bona sunt, nec mala. Não são coisas boas, nem más.
359. Nec bonum nec malum vagina gladium facit. [Seneca, Epistulae 14.92.13]. Não é a bainha que faz com que a espada seja boa ou má.
360. Nec caput nec pedes habet. [Cícero, Ad Familiares 7.31.2]. Não tem cabeça nem pés. nNão tem pés nem cabeça. nÉ o samba do crioulo doido. lNec caput nec caudam habet. [S.Jerônimo / Tosi 67]. Não tem cabeça nem cauda.
361. Nec caput, nec pes sermoni apparet. [Plauto, Asinaria 708]. Tua conversa não tem pé nem cabeça.
362. Nec cito credideris. [Ovídio, Ars Amatoria 3.685]. Não confies apressadamente. VIDE: lNe cito credas!
363. Nec cito desisto, nec temere incipio. [Propércio, Elegiae 2.20.36]. Eu não desisto logo, mas também não começo sem pensar.
364. Nec cogitata deos fallunt. [Tales de Mileto / Valério Máximo, Facta et Dicta Memorabilia 7.2.8, adaptado]. Nem os pensamentos escapam aos deuses.
365. Nec coquus in cultro, nec virgo crine probatur, nec omnis venator est qui cornua sufflat. [Tosi 215]. Não se conhece o cozinheiro pelo facão, nem a menina pela cabeleira, nem é caçador todo que sopra berrante. VIDE: lNon est venator, quivis per cornua flator.
366. Nec crepitu quidem digiti dignum. [Henderson, Latin Proverbs 246 / Stevenson 2641]. Não vale um estalar de dedos. nNão vale um figo podre.
367. Nec cui de te plus quam tibi credas. [Horácio, Epistulae 16.19]. A teu respeito não acredites em ninguém mais do que em ti. VIDE: lNe aliis de se quisquam plus quam sibi credat.
368. Nec cunctatione opus, ubi perniciosior sit quies quam temeritas. [Tácito, Historiae 1.21]. É preciso não haver delonga, quando a inação é mais perniciosa do que a temeridade.
369. Nec cupio, nec metuo. Nem desejo, nem temo.
370. Nec de suspicionibus debet aliquem damnari. [Digesta 48.19.5]. Ninguém deve ser condenado por suspeitas.
371. Nec delicta maneant impunita. Que os crimes não fiquem impunes.
372. Nec delinquimus tantum, sed usque ad extremum aevi delinquemus. [Sêneca, De Clementia 1.6.3]. Não apenas erramos, mas erraremos até o fim de nossa vida.
373. Nec deus intersit, nisi dignus vindice nodus inciderit. [Horácio, Ars Poetica 191]. Nem mesmo um deus interviria, a não ser que ocorresse um obstáculo digno de um salvador.
374. Nec Deus, nec homo. [Grynaeus 737]. Nem Deus, nem o homem.
375. Nec divis homines componi aequum est. [Catulo, Carmina 68.141]. Não é justo que se comparem os homens aos deuses.
376. Nec domo dominus, sed domino domus honestanda est. [Cícero, De Officiis 1.139]. É a casa que deve ser honrada pelo dono, e não o dono pela casa. VIDE: lNon domus dominum, sed domum dominus exornat. lSic habita ut potius laudetur dominus quam domus.
377. Nec domum esse hoc corpus, sed hospitium. [Sêneca, Epistulae 120.14]. Este corpo não é nossa casa, mas uma hospedaria.
378. Nec enim est ab homine nunquam sobrio postulanda prudentia. [Cícero, Philippica 2.81]. Não se deve exigir prudência de um homem que nunca está sóbrio.
379. Nec enim sani esse tantum volumus sed sanare. [Sêneca, De Ira 3.39.1]. Não queremos apenas ter saúde, mas também curar.
380. Nec enim virtutes sine beata vita cohaerere possunt nec illa sine virtutibus. [Cícero, Tusculanae 5.80]. Nem podem existir virtudes sem vida feliz, nem esta sem virtudes.
381. Nec esse religionem sine sapientia nec sapientiam sine religione. [Lactâncio]. Não há religião sem filosofia, nem filosofia sem religião.
382. Nec extra oleas. [Rezende 3832]. Não (passes) além das oliveiras. (=Não transponhas os limites). VIDE: lNe extra oleas.
383. Nec fabellas aniles proferas. [Cícero, De Natura Deorum 3.12]. Não me contes histórias de velhinhas. nNão me venhas com cantigas! nIsso são histórias da carochinha.
384. Nec facile est aequa commoda mente pati. [Ovídio, Ars Amatoria 2.438]. Não é fácil suportar a boa sorte com tranqüilidade.
385. Nec facta impia fallacum hominum caelicolis placent. [Catulo, Carmina 30.4]. As ações sacrílegas dos enganadores mortais não agradam aos deuses.
386. Nec falli nec fallere potest Deus. Deus nem pode ser enganado nem enganar. nA Deus ninguém engana.
387. Nec falsa spes nos despiciat. Que uma falsa esperança não nos engane.
388. Nec ferrum, aes, aurum, argentum effoderetur penitus abditum sine hominum labore et manu. [Cícero, De Officiis 2.3]. Nem o ferro, nem o cobre, nem o ouro, nem a prata, que estão completamente entranhados na terra, serão extraídos sem o trabalho e a mão dos homens.
389. Nec forma aeternum aut cuiquam est fortuna perennis. [Propércio, Elegiae 2.28.57]. Para ninguém a beleza é coisa eterna, nem a sorte é permanente.
390. Nec frondem in silvis, nec aperto mollia prato gramina, nec pleno flumine cernit aquam. [Ovídio, Tristia 5.4.9]. Não vê nem a árvore nas floresta, nem a macia verdura no prado nu, nem a água no rio pleno. VIDE: lFrondem in silvis non cernit.
391. Nec fuge colloquium. [Ovídio, Remedium Amoris 587]. Não fujas da conversa.
392. Nec grata est facies, cui gelasinus abest. [Marcial, Epigrammata 7.25.6]. Não é agradável o rosto a que faltam rugas de riso.
393. Nec habeo, nec careo, nec curo. [Divisa / Sweet 207]. Não tenho, não me faz falta, não me importo.
394. Nec Hercules contra plures. Contra muitos, nem Hércules. nO que um não pode, muitos fazem. nContra dois, nem Hércules. VIDE: lCave multos, si singulos non times. lDifficile ac durum est, unum compescere multos. lNe Hercules quidem adversus duos. lNe Hercules quidem contra duos. lNe quidem Hercules adversus duos. lNoli pugnare duobus. lUni cum duobus non est pugnandum.
395. Nec hoc nec illud. [Petrônio, Satiricon 50.6]. Nem isto nem aquilo. nNem carne nem peixe.
396. Nec ignorans nec invitus quisquam donat. [Codex Iustiniani 8.19.10]. Ninguém faz doação sem saber ou contra a vontade.
397. Nec illi, quod est rarissimum, aut facilitas auctoritatem aut severitas amorem deminuit. [Tácito, Agrícola 9.5]. Nele, o que é muito raro, nem a jovialidade diminui a autoridade, nem a severidade, o amor. VIDE: lFacilitas auctoritatem, severitas amorem deminuit.
398. Nec in bello nec in pace libertatem tueri licet, ni mortis timorem abieceris. [Rezende 3794]. Nem na guerra nem na paz se poderá defender a liberdade, se não se afastar o medo da morte.
399. Nec in eadem intentione aequaliter retinenda mens est, sed ad iocos revocanda. [Sêneca, De Tranquillitate Animi 17.4]. O espírito não deve ser permanentemente mantido na mesma tensão, mas deve ser atraído para divertimentos.
400. Nec in puerum nec in senem collocandum esse beneficium. [Aristóteles / Stevenson 1297]. O benefício não deve ser reservado nem para o menino nem para o velho. (=Porque o menino e o velho se esquecem dele). nNo velho e no menino o benefício é perdido. VIDE: lIn sene et in puero gratia facta perit, quia senex non reddit, puer obliviscitur. lIn senem ne quod collocaris beneficium. lNe quid beneficii colloces neque in senem, neque in mulieribus, neque in puerum malignum, neque in canem cuiuspiam, neque in garrulum remigem. lNe quid unquam in senem beneficii contuleris. lNe quis feminae, puero, cani alterius et garrulo faciat bene. lNunquam seni quidquam viro praestes boni. lSeni nunquam quidquam boni facias.