| A | B | C | D | E | F | G | H | I | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V |
DICIONÁRIO
DE EXPRESSÕES E FRASES LATINAS
Compilado por HENERIK KOCHER
401. Malo qui consentit malum ipse facere videtur. [Jur]. Considera-se que faz o mal quem concorda com ele. nFaz o mal quem nele consente. lMalo qui consentit, malum ipse facere dicitur.
402. Malo quod teneo quam quod spero. [S.Agostinho / Tosi 866]. Prefiro o que tenho ao que espero. nMais vale um ovo hoje que uma galinha amanhã.
403. Malo si quid benefacias, id beneficium interit. Se fizeres bem a um mau, esse benefício se perde. nFazer bem a velhaco é deitar água no mar. lMalo si quid benefacias, id beneficium interit; bono si quod malefacias, aetatem expetit. [Plauto, Poenulus 635]. Se fizeres bem a um mau, o benefício desaparece; se fizeres mal a um bom, o mal tem longa duração.
404. Malo solari quam perverso sociari. [DAPR 612]. Prefiro estar só a juntar-me a um pervertido. nMais vale andar só do que mal acompanhado. nAntes só que mal acompanhado.
405. Malo strabo stare quam caecutiens titubare. Prefiro ser estrábico e estar de pé a cambalear por ter pouca visão. nAntes torto que cego de todo.
406. Malo tacere mihi quam mala verba loqui. [Pereira 110]. Prefiro calar a falar palavras más. nMelhor é calar do que mal falar. nQuem muito fala, muito enfada.
407. Malo te legas quam epistulam meam. [Sêneca, Epistulae 24.21]. Prefiro que leias a ti mesmo do que minha carta.
408. Malo tutus humi repere, quam ruere. [Pereira 109]. Prefiro arrastar-me pelo chão em segurança a cair. nAntes burro que me leve do que cavalo que me derrube.
409. Malo uni obnoxium esse praestat quam duobus. [Pereira 103]. Melhor é estar condenado a um único mal do que a dois. nDo mal o menos.
410. Malo veris offendere quam placere adulando. Prefiro ofender com verdades a agradar adulando. VIDE: lMaluerim veris offendere quam placere adulando.
411. Malo virum pecunia quam pecuniam viro indigentem. [Valério Máximo, Facta et Dicta Memorabilia 7.2.9]. nAntes homem sem dinheiro que dinheiro sem homem. VIDE: lEgo malo virum qui pecunia egeat quam pecuniam quae viro.
412. Malorum commercio reddimur deteriores. Pelo trato com os maus tornamo-nos piores. nA má companhia faz o bom mau e o mau pior. VIDE: lMala consortio bonos mores inquinat. lMalorum societas sobriam etiam mentem inficit, et decolorat. lMalus ipse fies, si malis convixeris. lMalus ipse fiet qui convivet cum malis.
413. Malorum esca voluptas. O prazer é o alimento dos males. VIDE: lEsca omnium malorum voluptas. lPlato escam malorum voluptatem appellat. lVoluptas esca malorum. lVoluptas est malorum esca, quo ea non minus homines, quam hamo capiuntur pisces.
414. Malorum in una virtute posita sanatio est. [Cícero, Tusculanae 4.15]. A cura de todos os males está exclusivamente na virtude.
415. Malorum maximum fructuum nihil timere. O maior fruto dos sofrimentos é nada temer. VIDE: lHic mihi malorum maximum fructum abstulit, nihil timere.
416. Malorum mores infirmitas animi non excusat. [Codex Iustiniani 2.34.1]. A fraqueza de espírito não desculpa os costumes dos desonestos.
417. Malorum patrocinium vitandum. [Esopo]. Deve-se evitar a defesa dos maus.
418. Malorum seminum malae segetes. [S.Gregório Nazianzeno / Schottus, Adagialia Sacra 21]. De más sementes, más colheitas. nDe ruim árvore, nunca bom fruto.
419. Malorum sensus accrescit die: leve est miserias ferre, perferre est grave. [Sêneca, Thyestes 305]. Com o tempo aumenta a sensibilidade dos infortúnios: é fácil suportar o sofrimento, mas suportá-los permanentemente é penoso.
420. Malorum societas sobriam etiam mentem inficit, et decolorat. [S.Ambrósio]. A companhia dos maus corrompe e descora até o coração prudente. nDize-me com quem irás, dir-te-ei o que farás. nQuem se encosta ao ferro enferruja-se. nDize-me com quem irás, dir-te-ei o que farás. nQuem se encosta ao ferro enferruja-se. VIDE: lMala consortio bonos mores inquinat. lMalorum commercio reddimur deteriores. lMalus ipse fies, si malis convixeris. lMalus ipse fiet qui convivet cum malis.
421. Malos faciunt malorum falsa contubernia. [Tosi 1328]. São as companhias enganadoras dos maus que criam os homens maus.
422. Malos tueri haud tutum. [F 1.8; Rezende 3342]. Não é seguro proteger os maus. nCria o corvo, tirar-te-á o olho.
423. Maluerim veris offendere quam placere adulando. [Sêneca, De Clementia 2.2.2]. Prefiriria ofender com verdades a agradar adulando. VIDE: lMalo veris offendere quam placere adulando.
424. Maluit se diligi quam metui. [Cornélio Nepos, Timoleon 3]. Ele preferia ser amado a ser temido. VIDE: lAmari malo quam timeri. lMalo amari quam timeri. lMalo me diligi quam metui. lNolo ego metui; amari mavolo. lPotius amari, quam metui. lPraestat amari quam timeri.
425. Malum alienum tuum ne feceris gaudium. Não faças do mal alheio a tua alegria. nNão te alegres com meu doilo, que quando o meu for velho, o teu será novo. VIDE: lMalum ne alienum feceris tuum gaudium.
426. Malum alio malo depulisti. [Stevenson 1648]. Expulsaste um mal por meio de outro. nUm prego empurra outro. nUma peçonha mata outra. VIDE: lClavum clavo, paxillum paxillo pepulisti. lClavo clavum eicere. lClavum clavo pellere. lClavus clavo pellitur. lClavus clavo truditur. lClavo clavum, paxillo paxillum. lClavumque clavo, perticamque pertica. lClavus clavum et palus palum excussit. lClavus clavo pellitur, consuetudo consuetudine vincitur. lPaxillum paxillo pepulit.
427. Malum bene conditum ne moveris. [Erasmo, Adagia 1.1.62]. Não remexas um mal bem enterrado. nNão despertes o cão que dorme. nNão procures sarna para te coçares. lMalum bene situm ne moveto. [Schottus, Adagia 233]. VIDE: lNe moveas malum bene situm. lSitum bene malum iterum cave resuscites.
428. Malum consilium consultori pessimum est. [Hesíodo / Aulo Gélio, Noctes Atticae 4.5; Varrão, De Agricultura 3.2]. Um mau conselho é péssimo para o conselheiro. VIDE: lPravum consilium danti sunt maxima damna.
429. Malum est consilium, quod mutari non potest. [Publílio Siro]. É má a decisão que não pode ser mudada. VIDE: lNon est turpe cum re mutare consilium. lNullum consilium est quod mutari non potest.
430. Malum est habere servum qui dominum docet. [PSa]. É um mal ter-se um servo que ensina ao seu senhor. VIDE: lMale agitur cum domino, quem vilicus docet.
431. Malum est, malum est, dicit omnis emptor; et cum recesserit, tunc gloriabitur. [Vulgata, Provérbios 20.14]. Isto não vale nada, isto não vale nada, diz todo comprador; e depois de se retirar, ele então se gloriará. nQuem desdenha quer comprar.
432. Malum est mulier, sed necessarium malum. [Rezende 3346]. A mulher é um mal, mas um mal necessário. nA mulher é um mal necessário. VIDE: lCarere muliere maritus nequit, et cum muliere non potest non dolere. lMulier malum necessarium.
433. Malum exemplum. Um mau exemplo.
434. Malum foras! Fora com esse mal!
435. Malum grave est ridere non in tempore. [Rezende 3348]. É um erro grave rir na hora errada.
436. Malum in se. [Jur / Black 1150]. Mau por si mesmo. Intrinsecamente mau.
437. Malum inveteratum fit robustius. O mal que envelhece fica mais resistente. nRemédio só serve cedo. nO mal corta-se pela raiz. VIDE: lMalum omne recens facile opprimitur, inveteratum fit plerumque robustius. lOmne malum nascens facile opprimitur. Todo mal, quando nasce, é facilmente vencido. lOmne malum nascens facile opprimitur, inveteratum fit plerumque robustius.
438. Malum lucrum aequale dispendio. [Stevenson 925]. O lucro desonesto equivale a uma despesa. VIDE: lAt turpe lucrum adducit infortunium. lLucrum malum, aequale dispendio. lMala lucra aequalia damnis. lMunus malum est perinde uti dispendium.
439. Malum malo additum. [Schottus, Adagia 141]. Um mal é acrescentadfo a outro. nUma desgraça nunca vem só. lMalum malo aptissimum. VIDE: lIgnis igni, malum malo additum. lIgnis igni additus.
440. Malum malo medicatur. [Grynaeus 479]. Um mal se cura com outro mal. nUma peçonha cura outra. nUma peçonha mata a outra. lMalum malo curatur. Um mal se trata com outro. lMalum malo medicari. [Erasmo, Adagia 1.2.6]. Curar um mal com outro.
441. Malum malo sarciat. [Sófocles / Erasmo, Carta a Aldo Manúcio]. Repara o mal com outro mal.
442. Malum ne alienum feceris tuum gaudium. [Publílio Siro]. Não faças do mal alheio a tua alegria. nNão te alegres com meu doilo, que quando o meu for velho, o teu será novo. VIDE: lMalum alienum tuum ne feceris gaudium.
443. Malum non admitte. [Pítaco / Rezende 3351]. Não acolhas o mau.
444. Malum omne recens facile opprimitur, inveteratum fit plerumque robustius. [Rezende 3352]. Todo mal recente se reprime com facilidade, o mal que envelhece geralmente fica mais resistente. nRemédio só serve cedo. nO mal corta-se pela raiz. VIDE: lMalum inveteratum fit robustius. lOmne malum nascens facile opprimitur. lOmne malum nascens facile opprimitur, inveteratum fit plerumque robustius.
445. Malum panem tibi tenerum et siligineum fames reddet. [Sêneca, Epistulae 123.2, adaptado]. A fome fará que o teu mau pão fique macio e do melhor trigo. nQuem tem fome cardos come. VIDE: lFames reddet malum panem bonum et tenerum.
446. Malum quia malum. É mau porque é mau.
447. Malum quia prohibitum. É mau porque é proibido. VIDE: lBonum quia praeceptum; malum quia prohibitum.
448. Malum quidem nullum esse sine aliquo bono. [Plínio Antigo, Historia Naturalis 29.9]. Não há nenhum mal sem alguma coisa boa. nNão há mal sem bem.
449. Malum quo communius eo peius. [Jur / Black 1150]. Quanto mais comum é um mal, tanto pior é.
450. Malum quod nemo videt, nullus reprehendit; et ubi non timetur reprehensor, securus accedit tentator, et facilius perpetratur iniquitas. [S.Bernardo]. O mal que ninguém vê, ninguém impede; e quando não se teme censor, o tentador aproxíma-se seguro, e mais facilmente se consuma a iniqüidade.
451. Malum vas non frangitur. [Apostólio, Paroimiai 10.88]. nVaso ruim não quebra. VIDE: lVas malum non frangitur.
452. Malum virum semper pati malum decet. [Apostólio, Paroimiai 10.94]. Convém que o mau sempre sofra sua maldade. nAo mau, todos o perseguem. nA maldade consigo se castiga.
453. Malunt metui se quam vereri. Preferem ser temidos a respeitados.
454. Malus animus. [Jur]. A má intenção. A intenção de enganar.
455. Malus animus in secreto peius cogitat. [Publílio Siro]. O espírito fraco em segredo pensa pior.
456. Malus bonum ad se nunquam consilium refert. [Publílio Siro]. O mau nunca aplica um bom conselho a si mesmo.
457. Malus bonum malum esse vult ut sit sui similis. [Plauto, Trinummus 251]. O mau quer que o bom seja mau para ser semelhante a ele.
458. Malus bonum ubi se simulat, tunc est pessimus. [Publílio Siro]. O mau, quando se mascara de bom, é péssimo. lMalus bonum esse se simulans pessimus.
459. Malus blandiloquus laqueus innocentium est. [Tosi 294]. O lisonjeiro malévolo é a armadilha dos inocentes.
460. Malus choraula bonus symphoniacus est. [Albertatius 735]. Um mau acompanhador dá um bom cantor. nQuem não dá para sela, dá para cangalha. lMalus choraules, bonus symphoniacus. [Erasmo, Adagia 4.9.38]. VIDE: lMalus monachus bonus clericus est.
461. Malus clandestinus est amor. [Plauto, Curculio 49]. Amor secreto é mau.
462. Malus cum malo colliquescit voluptate. [Grynaeus 643; Erasmo, Adagia 2.3.75]. O mau se junta com o mau com prazer. nCada um procura o seu semelhante. nCada qual com seu igual. nTodo pé aleijado procura uma bota torta. VIDE: lMalus malo haerens gaudio perfunditur.
463. Malus est dicendus, qui tantum causa sui est bonus. [Albertano da Brescia, Líber de Amore 2.12]. Deve-se considerar mau quem é bom apenas em proveito próprio. VIDE: lMalus est vocandus, qui sua est causa bonus. lMalus est vocandus qui sui causa est bonus.
464. Malus est minister regii imperii pudor. [Sêneca, Hippolytus 430]. A virtude é um mau servidor do poder real.
465. Malus est vocandus, qui sua est causa bonus. [Publílio Siro]. Deve ser chamado de mau aquele que só é bom em proveito próprio. lMalus est vocandus qui sui causa est bonus. VIDE: lMalus est dicendus, qui tantum causa sui est bonus.
466. Malus, etiamsi regnet, servus est, nec unius hominis, sed, quod est gravius, tot dominorum, quot vitiorum. [S.Agostinho, De Civitate Dei 4.3]. O pecador, ainda que seja rei, é escravo, não de um único homem, mas de tantos senhores quantos sejam seus vícios.
467. Malus, etsi obesse non potest, tamen cogitat. [Publílio Siro]. O mau, mesmo quando não pode prejudicar, sempre pensa nisso.
468. Malus in una specie delicti, magnam in alia contra se habet suspicionem. [Jur]. Quem é culpado em uma espécie de delito em outra espécie tem contra si grande suspeita. nLadrão uma vez, sempre ladrão.
469. Malus interpres rerum metus. O medo é mau intérprete dos fatos. nO medo é mau companheiro.
470. Malus ipse fiet qui convivet cum malis. [PSa]. Quem conviver com maus também se tornará mau. nDize-me com quem irás, dir-te-ei o que farás. nQuem se encosta ao ferro enferruja-se. lMalus ipse fies, si malis convixeris. [Grynaeus 517]. Tu mesmo ficarás mau, se conviveres com maus.
471. Malus malitiam sapientiam iudicat. O homem mau considera a maldade como sabedoria.
472. Malus malo haerens gaudio perfunditur. [Schottus, Adagia 613]. O mau, quando se junta ao mau, cobre-se de satisfação. nCada qual com seu igual. nTodo pé aleijado procura uma bota torta. VIDE: lMalus cum malo colliquescit voluptate.
473. Malus monachus bonus clericus est. [Tosi 545]. O mau monge pode ser um bom clérigo. nQuem não dá para sela, dá para cangalha. VIDE: lMalus choraula bonus symphoniacus est.
474. Malus pudor. O falso pudor.
475. Malus quicumque in poena est, praesidium est bonis. [Publílio Siro]. A punição de qualquer homem mau é a segurança dos homens bons.
476. Malus semel semper praesumitur malus. [Jur]. Quem é mau uma vez é sempre considerado mau. nQuem uma vez furta, fiel nunca. nCesteiro que faz um cesto faz um cento.
477. Malus usus est abolendus. [Jur / Black 1150]. Um mau costume deve ser abolido.
478. Mammas atque tatas nimium conducit habere; sed potum et multum praestat habere cibum. [Bento Pereira / Mota 160]. É muitíssimo bom ter mamãe e papai, mas vale mais ter bebida e comida. nMãe e pai é muito bom, barriga cheia é melhor.
479. Mandatarius terminos sibi positos trangredi non potest. [Jur / Black 1152]. O mandatário não pode transgredir os limites a ele atribuídos.
480. Mandatum exspirat morte mandantis. [Jur]. O mandato expira com a morte do mandante.
481. Mandatum lucerna est, et lex lux, et via vitae increpatio disciplinae. [Vulgata, Provérbios 6.23]. O mandamento é uma candeia, e a lei uma luz, e a repreensão da disciplina o caminho da vida.
482. Mandatum novum do vobis: ut diligatis invicem. [Vulgata, João 13.34]. Dou-vos um novo mandamento: que vos ameis uns aos outros.
483. Mandatum speciale detrahit generale. [Jur]. O mandato especial cancela o geral.
484. Mandit humum. [Virgílio, Eneida 11.669]. Morde o chão. VIDE: lHumum ore mordere.
485. Manduca, iam coctum est. [S.Lourenço, na fogueira, ao carrasco]. Come, já está cozido.
486. Manducaverunt omnes et saturati sunt. [Vulgata, Mateus 14.20]. Comeram todos e ficaram fartos.
487. Manducemus, et bibamus, cras enim moriemur. [Vulgata, 1Coríntios 15.32]. nComamos e bebamos, porque amanhã morreremos. nO que se leva desta vida é o que se come, o que se bebe e o que se brinca. VIDE: lComedamus et bibamus, cras enim moriemur. lEdamus et bibamus: cras enim moriemur.
488. Mane petas montes, medio nemus, vespere fontes. [Regimen Sanitatis Salernitanum / Rezende 3366]. De manhã busca os montes, ao meio-dia o bosque, e à tarde as fontes.
489. Mane rubens caelum venturos indicat imbres. Céu vermelho de manhã é sinal de que virá chuva.
490. Maneant in vobis fides, spes, caritas, tria haec: maior autem horum est caritas. [Vulgata, 1Coríntios 13.13]. Agora permanecem em vós a fé, a esperança, o amor ao próximo, estas três virtudes; porém a maior delas é o amor ao próximo.
491. Maneat nostros ea cura nepotes. [Virgílio, Eneida 3.515]. Fique esse cuidado aos nossos netos.
492. Maneat sic semper, adoro, nec quicquam ex illa quod querar inveniam. [Propércio, Elegiae 1.4.27]. Que ela fique sempre assim – é o que eu peço – e eu nunca terei nada de que me queixar.
493. Manent ingenia senibus, modo permaneat studium et industria. [Cícero, De Senectute 7.2]. A inteligência continua vigorosa nos velhos, desde que permaneça o interesse e a dedicação.
494. Manentes fames, progressos acrior pestilentia urgebat. [Quinto Cúrcio, Historiae 9.9]. A fome ameaçava os que ficaram; violenta peste ameaçava os que avançaram.
495. Manet alta mente repostum. [Virgílio, Eneida 1.26]. Permanece profundamente gravado no coração.
496. Manet quemque id, quod passurus est. [Schrevelius 1184]. A pessoa não escapa daquilo que ela vai passar. nO que há de ser tem muita força. nQuem nasceu para a forca não morre afogado.
497. Manete in dilectione mea. [Vulgata, João 15.9]. Ficai no meu amor.
498. Manete paulisper ut expediamus celerius. [Bacon, De Expediendis Negotiis]. Parai um pouco, para resolvermos mais depressa.
499. Maniae infinitae sunt species. [Avicena / Rabelais / Stevenson 1498]. As espécies de doenças são infinitas.
500. Manibus date lilia plenis. [Virgílio, Eneida 6.883]. Dai lírios às mancheias.
501. Manibus pedibusque. [Grynaeus 119; Erasmo, Adagia 1.4.15]. Com as mãos e com os pés. (=Usando todos os recursos). VIDE: lMagna vi. lOmnibus nervis. lTotis viribus. lToto corpore.
502. Manibus plenis. Às mancheias. VIDE: lLarga manu. lPlena manu.
503. Manifesta causa secum habet sententiam. [Publílio Siro]. Uma causa evidente já tem em si o julgamento.
504. Manifesta probatione non indigent. [Jur / Black 1154]. As coisas evidentes não exigem comprovação. lManifesta non indigent probatione. VIDE: lProbatione non indigent manifesta.
505. Manifesto teneor. [Plauto, Mostelária 679]. Fui apanhado em flagrante.
506. Manipulus florum. Um punhado de flores.
507. Mansueti autem hereditabunt terram. [Vulgata, Salmos 36.11]. Os mansos herdarão a terra.
508. Mansuetus sis in tuos. [Sólon / Rezende 3370]. Sê afável com os teus.
509. Manticam in tergo habet. [Pereira 113]. Tem o alforje às costas. (=Diz-se de quem aponta defeitos nos outros, mas não enxerga os próprios). nO macaco vê o rabo da cutia e não vê o seu.
510. Mantua me genuit, Calabri rapuere; tenet nunc Parthenope: cecini pascua, rura, duces. [Epitáfio de Virgílio]. Mântua me deu a vida; a Calábria ma roubou; Nápoles me tem agora; cantei os rebanhos, os campos, os guerreiros.
511. Manu brevi. [Black 1156]. Com a mão curta. Com a mão rápida. (=Diretamente. Sem rodeios). VIDE: lBrevi manu.
512. Manu e nubibus. Com a mão que vem das nuvens. (=Com o auxílio dos deuses).
513. Manu forti. Com a mão forte.
514. Manu militari. Usando a força armada.
515. Manu propria. De próprio punho.
516. Manum admoventem Deum quemvis invocare debere. [Schottus, Adagia 549]. Só deve invocar a Deus quem move a mão. nPõe tu a mão, e Deus te ajudará. nTrabalha, que Deus te ajudará. nAo homem de esforço a fortuna lhe dá a mão. lManum admoventi sunt vocanda numina. [Grynaeus 367]. Os deuses devem ser invocados por quem move a mão. lManum admoventi fortuna est imploranda. [Erasmo, Adagia 2.2.81]. A sorte só deve ser invocada por quem mexe a mão. lManum admoventi fortuna est invocanda. [Grynaeus 367; Erasmo, Adagia 2.2.81]. VIDE: lAd opus manum admovendo fortunam invoca. lAdesse gaudet, sed laboranti, Deus. lCum Minerva et manum move. lCum Minerva manus etiam move. lCum Minerva manum quoque move. lDeus laborantibus opem fert prospere. lDeus laborantes ope adiuvat sua. lDi facientes adiuvant. lDeus facientes adiuvat. lFac aliquid ipse, deinde Numen invoca. lFac interim aliquid ipse, dein deos voca. lHuic qui laborat, Numen adesse assolet. lNulla preces numina flectunt ignavorum. lNunc ipse quid peragito, dein deos voca. lNunc ipse quid peragito, dein Deum voca. lSine opera tua, nihil di facere possunt.
517. Manum ferulae subduximus. [Juvenal, Satirae 1.15]. Demos a mão à palmatória.
518. Manum habet sub pallio. [Erasmo, Adagia 2.10.31]. Tem a mão debaixo do paletó. (=Diz-se dos preguiçosos). nFaz ofício de ripanço. VIDE: lIn sinu manum habet.
519. Manum non verterim, digitum non porrexerim. [Erasmo, Adagia 1.3.21]. Não mexerei a mão, não estenderei o dedo. nNão moverei uma palha.
520. Manum tuam longe fac a me. [Vulgata, Jó 13.21]. Desvia a tua mão longe de mim.
521. Manum ut manus fricat, da aliquid et accipe. [Schottus, Adagia 625]. Para que uma mão afague a outra, dá algo e recebe. nÉ dando que se recebe.
522. Manus dando augetur, et negando minuitur. A mão, quando dá, cresce, e quando nega, diminui.
523. Manus digiti conaequales non sunt, omnes tamen usui sunt. [DAPR 256]. Os dedos da mão não são iguais, mas todos têm utilidade. nOs dedos das mãos são irmãos, mas não são iguais. VIDE: lNeque digiti neque homines pari sunt.
524. Manus e nubibus. A mão que vem das nuvens. (=Uma ajuda vinda dos deuses). VIDE: lAuxilium ab alto. lAuxilio ab alto.
525. Manus ferens munera pium facit impium. [VES 64; Carmina Burana]. A mão que traz presentes faz do santo um pecador. nDiante da arca aberta, o justo peca. nA carne é fraca.
526. Manus habent et non palpabunt. [Vulgata, Salmos 115.7]. (Os ídolos) têm mãos, mas não apalparão.
527. Manus haec inimica tyrannis ense petit placidam sub libertate quietem. [Algernon Sidney / Stevenson 2405]. Esta mão, hostil aos tiranos, busca, com a espada, um descanso tranqüilo sob a liberdade.
528. Manus homini sunt concessae, ut homo proximo suo serviat. [Sta.Catarina de Sena / Bernardes, Nova Floresta 5.277]. As mãos foram dadas ao homem para servir ao seu próximo.
529. Manus manum fricat. [Erasmo, Adagia 1.1.33]. Uma mão afaga a outra. nUm burro coça outro. nFaze-me a barba, que eu te pentearei. VIDE: lDextra fricat laevam, vultusque fricatur ab illis.
530. Manus manum lavat. [Epicarmo / Petrônio, Satiricon 45.13; Sêneca, Apocolocyntosis 9.6]. nUma mão lava a outra. lManus manum, digitumque digitus abluit. [Schottus, Adagia 625]. Uma mão lava outra, e um dedo lava outro. lManus manum lavat, et digitus digitum. [Schrevelius 1176]. VIDE: lAbluit manus manum: da aliquid et accipe. lAmicus amicum adiuvat. lPalma palmam piet, illota vel utraque fiet. lUna manus reliquam lavat, ut relavetur ab ipsa.
531. Manus regum longae. [Pereira 117]. As mãos dos reis são longas. nOs reis abrangem muito com seu poder. nO braço do rei e a lança longe alcança. VIDE: lAn nescis longas regibus esse manus? lLongae regum manus. lLongae sunt regibus manus. lLongae tyrannorum manus. lLongas esse regibus manus.
532. Mappa mundi. O mapa do mundo.
533. Marcet sine adversario virtus. [Sêneca, De Providentia 2.4]. Sem rival, murcha o valor.
534. Marcianus hic dormit in pace. [Inscrição em cemitério / Dengg 22]. Marciano aqui dorme em paz.
535. Mare apertum. Mar aberto. (=O mar aberto ao comércio). VIDE: lMare liberum.
536. Mare caelo admiscet. [Albertatius 744]. Mistura o mar com o céu. nMistura alhos com bugalhos. VIDE: lOmnia perturbat et nihil facit.
537. Mare clausum. [Jur / Black 1158]. Mar fechado. (=O mar fechado ao comércio. O mar sob a jurisdição de determinada nação).
538. Mare ditat, rosa decorat. [Rezende 3380]. O mar enriquece, a rosa enfeita.
539. Mare, ignis, mulier: tria sunt mala. [Menandro / Tosi 1379]. Mar, fogo e mulher são três males. nMulher, fogo e mares são três males. lMare, ignis, mulier: tria mala. VIDE: lIgnis, mare, mulier, tria mala.
540. Mare liberum. [Jur / Black 1158]. O mar livre. (=O mar aberto ao comércio. O mar aberto a todas as nações). VIDE: lMare apertum.
541. Mare magnum. O vasto oceano. O Oceano Atlântico.
542. Mare Nostrum. O nosso mar. (=O Mar Mediterrâneo).
543. Mare proluit omnia. [Pereira 93]. nA água tudo lava. lMare proluit omnia mortalium mala. [Erasmo, Adagia 3.4.9]. A água lava todos os males dos mortais.
544. Mare quidem commune certo est omnibus. [Plauto, Rudens 896]. O mar naturalmente pertence a todos.
545. Mare salsum esse, e paucis guttis cognoscitur. [Pereira 117]. Que o mar é salgado, se reconhece com poucas gotas. nPela amostra se conhece o pano. VIDE: lUt discas mare salsum esse, nihil opus totum ebibere.
546. Mare verborum, gutta rerum. [DAPR 398]. Um mar de palavras, uma gota de feitos. nLíngua longa, sinal de mão curta.
547. Margarita e stercore. [Stevenson 1768]. Uma pérola retirada do esterco.
548. Margaritam pullo. [Branco 286]. Uma pérola para o frango. nDeus dá nozes a quem não tem dentes.
549. Marginalia. Coisas que estão na margem. Anotações à margem dum livro.
550. Mari aquam addere. [DAPR 414]. nLevar água ao mar.
551. Mari e fossa aquam inducis. [Erasmo, Adagia 3.2.68]. Carregas a água do canal para o mar. (=Fazes trabalho inútil). VIDE: lIn mare fundat aquas.
552. Maria montesque polliceri. [Salústio, Catilina 23.1]. Prometer mares e montes. nPrometer mundos e fundos. lMaria montesque promittere. [Polydorus, Adagia]. VIDE: lAureos montes polliceri. lMagnos montes polliceri. lMagnos montes promittere. lMontes auri polliceri.
553. Maria omnia caelo miscuit. [Virgílio, Eneida 5.790]. (A deusa Vênus) misturou todos os mares com o céu.
554. Maris et feminae coniunctio est de iure naturae. [Coke / Black 1159]. A conjunção do homem e da mulher é da lei da natureza.
555. Maris murmur ventos denuntiat. O murmúrio do mar denuncia os ventos.
556. Maris stella. A estrela do mar. VIDE: lStella maris.
557. Maritimus cum sis, ne velis fieri terrestris. [Erasmo, Adagia 3.5.11]. Sendo homem do mar, não queiras ser homem da terra. nQuem bem tem e mal escolhe, por mal que lhe venha, não se anoje. lMarinus cum sis, ne terrestris fias. [Apostólio, Paroimiai 10.21]. lMaritimus cum sis, fieri terrestris cave. [PSa]. lMaritimus cum sis, ne terras incolas. [Schottus, Adagia 613]. Já que és do mar, não mores em terra. lMarinus cum sit, ne terrestris fiat. [Albertatius 747]. Sendo ele do mar, não se torne terrestre.
558. Marmora commendantur maculis. Os mármores são valorizados pelas manchas.
559. Marmora findit caprificus. [Marcial, Epigrammata 10.2.9]. A figueira brava rompe o mármore. nPequeno asno faz grande dano. VIDE: lIngentia marmora findit caprificus.
560. Mars communis. [Pereira 115]. A guerra é de todos. nOnde as dão, as levam.
561. Mars dubius. [Schottus, Adagia 597]. Marte é indeciso nA guerra, sabe-se como começa, não se sabe como termina. VIDE: lArmorum exitus semper incerti, et timidi. lBellorum exitus incerti. lEventus belli varii. lFortuna belli fluxa. lVarius et dubius est belli eventus.
562. Mars gravior sub pace latet. [Claudiano, De Sexto Consulato 307]. Sob a paz, esconde-se a guerra mais perigosa.
563. Marsupium ubi divitiae tutissime reponuntur sinus est pauperum. O seio dos pobres é a bolsa onde se põem as riquezas em muita segurança.
564. Marsupium unum sit omnium nostrum. [Vulgata, Provérbios 1.14]. Seja uma só a bolsa de todos nós.
565. Marte cruentatus bella futura timet. [Pereira 106]. O que foi ferido em guerra teme as guerras futuras. nGato escaldado tem medo de água fria.
566. Marte et arte. [Ricardi de Bury, Philobiblon 1]. Com Marte e arte. (=Usando força e artimanhas).
567. Marte nostro. [Cícero, De Officiis 3.34]. Com nossas próprias forças.
568. Marte togaque. [Ovídio, Metamorphoses 15.746]. Com Marte e com a toga. (=Na guerra e na paz).
569. Martyres non facit poena, sed causa. [S.Agostinho, Enarrationes 34.2]. Não é a pena que faz os mártires, mas a causa.
570. Masculum et feminam creavit eos. [Vulgata, Gênesis 1.27]. Ele os criou macho e fêmea.
571. Mater artium est necessitas. [DAPR 476]. A necessidade é a mãe das artes. nA necessidade é a mãe da invenção. VIDE: lArtis magistra necessitas. lDurum flagellum est paedagogus ingenii. lDurum flagellum est paedagogus ingens. lNecessitas artis magistra. lNecessitas magistra. lNullus praestantior doctor est necessitate.
572. Mater bonarum artium est sapientia. A sabedoria é a mãe das boas artes.
573. Mater certa, pater semper incertus. A mãe é certa; o pai é sempre incerto. nO filho da minha filha é meu neto; o filho de meu filho será ou não. VIDE: lMater semper certa est; pater is est quem nuptiae demonstrant. lMater semper certa est, pater nunquam. lPater semper incertus.
574. Mater criminum necessitas. [Cassiodoro / Stevenson 1847]. A necessidade é a mãe dos crimes.
575. Mater dolorosa. A mãe sofredora. VIDE: lStabat Mater dolorosa iuxta Crucem lacrimosa, dum pendebat Filius.
576. Mater est terra; ea parit corpus, animam aether adiugat. [Pacúvio / Stevenson 656]. A terra é a mãe; ela gera o corpo; o céu dá a vida.
577. Mater omnium bonarum rerum sapientia. [Cícero, De Legibus 1.58]. A sabedoria é a mãe de todas as coisas boas. VIDE: lSapientia omnium bonarum rerum mater.
578. Mater semper certa est; pater is est quem nuptiae demonstrant. [Digesta 2.4.5]. A mãe é sempre certa; o pai é aquele que o casamento indica. VIDE: lMater certa, pater semper incertus. lMater semper certa est, pater nunquam. lPater semper incertus.
579. Mater semper certa est, pater nunquam. [Tosi 1450]. A mãe é sempre certa, o pai, nunca. nO filho da minha filha é meu neto; o filho do meu filho sê-lo-á ou não. VIDE: lMater certa, pater semper incertus. lPater semper incertus.
580. Mater timidi flere non solet. A mãe do medroso não costuma chorar. (=Por saber que o filho foge ao perigo). VIDE: lMatrem timidi flere non solere. lTimidi mater non flet.
581. Mater tua mala burra est. [Frase jocosa / Rezende 3395]. Tua mãe come maçãs maduras. (=Mala, plural de malum, maçãs, frutas. Burra, feminino plural neutro de burrus, vermelhas. Est, ou edit, come).
582. Materia et forma sunt sibi invicem causa. [Signoriello 139]. A matéria e a forma são reciprocamente a causa uma da outra.
583. Materia iudicii. [Jur]. A matéria em julgamento. VIDE: lObiectum iudicii.
584. Materiam superat opus. [Freire 140]. A mão de obra vale mais que a matéria prima. nMais vale o feitio que o pano. lMateriem superabat opus. [Ovídio, Metamorphoses 2.5]. O trabalho superava a matéria.
585. Materies vitiis aurum letale parandis. [Rutílio Namaciano, De Reditu Suo 1.357]. O letal ouro é a substância que produz os vícios.
586. Materna iura non possunt aboleri. [Jur]. Os direitos maternos não podem ser abolidos. VIDE: lQuis enim materna iura possit abolere?
587. Matre pulchra filia pulchrior. [Horácio, Carmina 66.1]. A filha é mais bela que a bela mãe.
588. Matrem sequuntur porci. Os porcos seguem a mãe. nDe tais mestres, tais discípulos.
589. Matrem timidi flere non solere. [Cornélio Nepos, Thrasybulus 2.3]. A mãe do medroso não costuma chorar. (=Por saber que o filho foge ao perigo). VIDE: lMater timidi flere non solet. lTimidi mater non solet flere. lTimidi mater non flet.
590. Matres omnes filiis in peccato adiutrices, auxilio in paterna iniuria solent esse. [Terêncio, Heauton Timorumenos 991]. Todas as mães costumam ser cúmplices dos erros dos filhos e os protegem contra a severidade dos pais.
591. Matrimonia debent esse libera. [Jur / Black 1169]. Os casamentos devem ser livres.
592. Matrimonii terminum, quae omne similiter solvit, exspectat mors. [Justiniano, Novellae 22.20]. A morte, que a tudo igualmente dá fim, significa o término do casamento.
593. Matrimonium inter invitos non contrahitur. [Celso, Digesta 23.2.22]. Não se realiza casamento entre pessoas que não concordam.
594. Matrimonium subsequens tollit peccatum praecedens. [Black 1170]. O casamento subseqüente suprime o pecado precedente.
595. Matris assequitur mores filia suae. A filha acompanha os costumes de sua mãe. nCabra vai pela vinha, por onde vai a mãe vai a filha.
596. Matris imago filia est. [Schrevelius 1186]. A filha é o retrato da mãe. nQual é Maria, tal filha cria.
597. Matris superbum est nomen, et nimium potens. [Sêneca, Hypollitus 609]. A palavra mãe é soberba e tem grande poder.
598. Matura satio saepe decipit, sera semper mala est. [Grynaeus 239]. A sementeira prematura às vezes falha, a tardia é sempre má. nMelhor é perder por temporão do que por serôdio. lMaturam sationem saepe decipere solere, seram nunquam quin mala sit. [Columela, De Res Rustica 11.2.80]. A sementeira prematura às vezes falha, a tardia nunca deixa de ser má.
599. Maturate fugam. [Virgílio, Eneida 1.137]. Prepara tua fuga com cuidado.
600. Mature fias senex, si diu velis senex esse. [Polydorus, Adagia]. Envelhece cedo, se quiseres ser velho por muito tempo. nQuem quiser ser muito tempo velho comece-o cedo. nSe queres ser velho moço, faze-te velho cedo. lMature fieri senem, si diu velis senex esse. [Cícero, De Senectute 10.32]. lMature fias senex, ut maneas diu. [Tosi 646]. Fica velho cedo, para seres velho por muito tempo. VIDE: lSenex mature fias, si diu velis esse senex. lSenex mature fias, ut maneas diu.