| A | B | C | D | E | F | G | H | I | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V |
DICIONÁRIO
DE EXPRESSÕES E FRASES LATINAS
Compilado por HENERIK KOCHER
1. Fabarum arrosor. [Erasmo, Adagia 4.6.37]. Um devorador de favas. (=Um venal: usavam-se favas para realizar as eleições).
2. Fabas indulcat fames. [Schrevelius 1173]. A fome adoça as favas. nÀ fome não há pão duro. nPara quem tem fome não há pão ruim. nQuem tem fome cardos come. VIDE: lDulcem rem fabas facit esuries tibi crudas. lDulcescit faba frigida, quando famescit. lFamem efficere ut crudae etiam fabae saccharum sapiant. lFames ipsa iniucunda et molesta, tamen iucundum reddit cibum, alioquin maxime asperum et invisum. lOri dulcescit faba frigida, quando famescit.
3. Fabellam narras surdo asello. [Albertatius 448]. Estás contando história a um burro surdo. nPerdes teu latim. nEntra-lhe por um ouvido, sai pelo outro. VIDE: lFabulam surdo narras.
4. Fabellam surdo caecus non narrat in aurem. [Schottus, Adagia 585]. Cego não conta hístória em ouvido de surdo.
5. Faber cadit cum ferias fullonem. [Erasmo, Chiliades 7]. Cai o ferreiro quando bates no pisoeiro. nPaga o justo pelo pecador. VIDE: lAlius peccat, alius plectitur. lCanis peccatum sus dependit. lFabrum caedere cum ferias fullonem. lInnocentes pro nocentibus poenas pendunt. lOb textoris peccatum coquus vapulavit. lQuod peccant sontes, insontes saepe luerunt. lQuod peccant sontes, insontes saepe tulerunt. lQuod sus peccavit, succula saepe luit. lTibicen vapulat, coquo peccante.
6. Faber compedes, quas fecit ipse, gestet. [Erasmo, Adagia 1.l.86]. Sofra o ferreiro os grilhões que ele mesmo fabricou. nQuem fez seu angu que o coma. nQuem pariu Mateus que o embale. VIDE: lCompedes quas ipse fecit, ipsus ut gestet faber.
7. Faber est suae quisque fortunae. [Rezende 1867]. Cada um é o artífice da própria sorte. nO homem faz-se por si. nCada um é filho de suas obras. nFelicidade, cada qual faz a sua. nVem a ventura a quem a procura. lFaber quisque fortunae sibi. lFaber quisque fortunae suae. [Bacon, De Fortuna 1]. lFaber est quisque fortunae suae. [Mota 147]. lFaber suae fortunae unusquisque est ipsus. VIDE: lEst unusquisque faber ipse suae fortunae. lFabrum esse suae quemque fortunae. lFortunae suae quisque faber est. lFortunam sibi quisque facit. lFortunam suam quisque parat. lFortunam suam sibi quisque ipse parat. lSuae quisque fortunae faber est.
8. Faber fabro invidet. [Medina 607]. O ferreiro tem inveja do ferreiro. nQuem é o teu inimigo? É o oficial do teu ofício. VIDE: lCognatio movet invidiam. lFigulus figulum odit. lFigulus figulo invidet, faber fabro. lInvidet et cantor cantori, et egenus egeno.
9. Faber sine ligno nihil aedificabit, quia lignum ipsum facere non potest. [Lactâncio]. O carpinteiro sem madeira não construirá nada, pois a madeira ele não pode fazer.
10. Fabri tractant fabrilia. De ferragens tratam os ferreiros. nCada qual em seu ofício. nCada um faz no que sabe. nCada um fala do que trata. VIDE: lTractant fabrilia fabri. lTractent fabrilia fabri.
11. Fabricando fit faber. [DAPR 705]. nBatendo ferro é que se fica ferreiro. nA prática é a mestra de todas as coisas. nUsa e serás mestre. lFabricando fabri fimus. [Stevenson 2623]. Batendo ferro é que nos tornamos ferreiros. lFabricando fabricam disces. [Pereira 124]. Batendo ferro é que aprendes o ofício de ferreiro. lFabricando, fabrilia disces. [Rezende 1870]. lFabricando fabricam disces, canendo musicam, militando militarem artem, scribendo disces scribere. [Grynaeus 75]. Forjando aprende-se a forjar, cantando aprende-se música, guerreando aprende-se a arte militar, escrevendo aprende-se a escrever. VIDE: lCitharizando fit citharoedus. lFit fabricando faber.
12. Fabrum caedere cum ferias fullonem. [Arnóbio, Adversus Nationes 6.9 / Tosi 1085]. Matar o ferreiro quando bates no pisoeiro. nPaga o justo pelo pecador. VIDE: lAlius peccat, alius plectitur. lCanis peccatum sus dependit. lFaber cadit cum ferias fullonem. lInnocentes pro nocentibus poenas pendunt. lOb textoris peccatum coquus vapulavit. lQuod peccant sontes, insontes saepe luerunt. lQuod peccant sontes, insontes saepe tulerunt. lQuod sus peccavit, succula saepe luit. lTibicen vapulat, coquo peccante.
13. Fabrum esse suae quemque fortunae. [Salústio, De Civitate 1.2]. Cada um é o artífice da própria sorte. nO homem faz-se por si. nCada um é filho de suas obras. nFelicidade, cada qual faz a sua. nVem a ventura a quem a procura. VIDE: lEst unusquisque faber ipse suae fortunae. lFaber est suae quisque fortunae. lFaber quisque fortunae sibi. lFaber quisque fortunae suae. lFaber suae fortunae unusquisque est ipsus. lFortunae suae quisque faber est. lFortunam sibi quisque facit. lFortunam suam quisque parat. lFortunam suam sibi quisque ipse parat. lSuae quisque fortunae faber est.
14. Fabula amatoria. Um conto de amor.
15. Fabulae! nHistórias! nConversa fiada! nConversa para boi dormir! nRidicularias! VIDE: lGerrae! lNugae!
16. Fabulae decent pueros. As fábulas são próprias para meninos.
17. Fabulam surdo narras. [Pereira 107]. Contas uma história a um surdo. nPerdes teu latim. nÉ falar com uma arca encourada. VIDE: lFabellam narras surdo asello.
18. Fac aliis sicut tibi alios facere velis. Faze aos outros como quiseres que os outros façam a ti. nTrata os homens como irmãos e terás em toda parte irmãos. nSe queres que faça por ti, faze por mim.
19. Fac aliquid ipse, deinde Numen invoca. [Schottus, Adagia 607]. Faze tu mesmo alguma coisa, depois invoca a Deus. nA Deus rogando e com o maço dando. nAjuda-te, que Deus te ajudará. nPõe tu a mão, que Deus te ajudará. nDeus não manda nem cozido nem assado. VIDE: lAd opus manum admovendo fortunam invoca. lAdesse gaudet, sed laboranti, Deus. lCum Minerva et manum move. lCum Minerva manus etiam move. lCum Minerva manum quoque move. lDi facientes adiuvant. lDeus facientes adiuvat. lDeus laborantibus opem fert prospere. lDeus laborantes ope adiuvat sua. lFac interim aliquid ipse, dein deos voca. lHuic qui laborat, Numen adesse assolet. lManum admoventem Deum quemvis invocare debere. lManum admoventi fortuna est imploranda. lManum admoventi fortuna est invocanda. lManum admoventi sunt vocanda numina. lMinerva auxiliante, manum etiam admove. lNulla preces numina flectunt ignavorum. lNunc ipse quid peragito, dein deos voca. lNunc ipse quid peragito, dein Deum voca. lSine opera tua, nihil di facere possunt.
20. Fac bona dum vives, post mortem vivere si vis. [Inscrição em igreja / Stevenson 996]. Faze boas obras enquanto vives, se queres viver depois da morte.
21. Fac bono animo sis! [Cícero, Ad Familiares 10.29]. Tem coragem! VIDE: lHabe bonum animum.
22. Fac bonum, diverte a malo. [S.Tomás de Aquino]. Faze o bem, afasta-te do mal.
23. Fac de necessitate virtutem. [S.Jerônimo / Grynaeus 776]. Faze da necessidade uma virtude. VIDE: lFaciamus de necessitate virtutem. lNecessitatem in virtutem commutare.
24. Fac et excusa. [Stevenson 718]. Faze e justifica.
25. Fac et spera. [Divisa]. Trabalha e confia.
26. Fac interim aliquid ipse, dein deos voca. [Grynaeus 367]. Agora faze tu mesmo alguma coisa, depois invoca os deuses. nA Deus rogando e com o maço dando. nAjuda-te, que Deus te ajudará. nPõe tu a mão, que Deus te ajudará. VIDE: lAd opus manum admovendo fortunam invoca. lAdesse gaudet, sed laboranti, Deus. lCum Minerva et manum move. lCum Minerva manus etiam move. lCum Minerva manum quoque move. lDi facientes adiuvant. lDeus facientes adiuvat. lDeus laborantibus opem fert prospere. lDeus laborantes ope adiuvat sua. lFac aliquid ipse, deinde Numen invoca. lHuic qui laborat, Numen adesse assolet. lManum admoventem Deum quemvis invocare debere. lManum admoventi fortuna est imploranda. lManum admoventi fortuna est invocanda. lManum admoventi sunt vocanda numina. lMinerva auxiliante, manum etiam admove. lNulla preces numina flectunt ignavorum. lNunc ipse quid peragito, dein deos voca. lNunc ipse quid peragito, dein Deum voca. lSine opera tua, nihil di facere possunt.
27. Fac ne, declinans invidiam, miserabilis fias. [Pítaco / Rezende 1894]. Faze de modo que, evitando a inveja, não te tornes digno de compaixão. nAntes inveja que piedade. nAntes invejado que lastimado.
28. Fac ne lingua tibi mentem praecurrat. [Quílon / Rezende 1893]. Cuida para que tua língua não preceda teu pensamento. nFalar sem pensar é atirar sem apontar. nEm boca fechada não entra mosca. VIDE: lLingua mentem ne praecurrat.
29. Fac nidum unum una in arbore. [Grynaeus 49]. Faze um único ninho numa única árvore.
30. Fac nunc tibi amicos. [Tomás de Kempis, De Imitatione Christi 1.23.44]. Agora faze amigos.
31. Fac officium, Deus providebit. [DAPR 338]. Cumpre tua obrigação, que Deus proverá. nAjuda-te, que Deus te ajudará. nDeus ajuda os diligentes.
32. Fac, quod medici solent, qui, ubi usitata remedia non procedunt, tentant contraria. [Sêneca, De Clementia 1.9.6]. Age como costumam agir os médicos, que, quando os remédios costumeiros não são eficazes, tentam os contrários. VIDE: lUbi usitata remedia non procedunt, tenta contraria.
33. Fac quod te par sit, non alter quod mereatur. [Dionísio Catão, Monosticha, Appendix 26]. Faze o que te beneficia, não o que serve a outrem. nPrimeiro aos meus, depois aos alheios.
34. Fac sapias et liber eris. [Rezende 1895]. Procura saber e serás livre. nQuem sabe ofício não morre de fome.
35. Fac sapias; sic tu poteris vir fortis haberi. [Dionísio Catão, Disticha 4.12]. Trata de saber; assim poderás ser considerado um homem importante.
36. Fac, si facis. [Marcial, Epigrammata 1.46]. Se fazes, faze logo. VIDE: lAge, si quid agis.
37. Fac simile. Faze igual. (=Fac-símile é a reprodução fiel de um original. Adotado também para designar o aparelho com que se faz a transmissão telefônica de documentos, esse vocábulo evoluiu para a forma fax).
38. Fac totum. Faze tudo. (=Factótum é a pessoa que resolve todos os negócios de outrem; é a pessoa que numa empresa resolve tudo, isto é, pau para toda obra).
39. Fac velis, perficies. Trata de querer, que realizarás. nQuerer é poder. nQuem quer, já fez metade. VIDE: lSi vis, potes.
40. Fac vivas contentus eo, quod tempora praebent. [Dionísio Catão, Disticha 3.11]. Aprende a viver contente com o que a vida te dá.
41. Face ferroque. A fogo e ferro. nA ferro e fogo.
42. Facere dicitur qui, cum possit, non prohibet. [Jur]. Entende-se por co-autor quem, podendo, não impede.
43. Facere docet philosophia, non dicere. [Sêneca, Epistulae 16.3]. A filosofia ensina a fazer, não a falar.
44. Facere iniuriam peius est quam pati. Cometer uma injustiça é pior do que sofrê-la. nAntes sofrer o mal que fazê-lo. VIDE: lVeri boni est pati, non facere iniuriam.
45. Facere, lege prohibente, non potui. [Sêneca Retórico, Controversiae 6.2]. Não pude agir, porque a lei mo impedia.
46. Facere non debet quis alteri, quod sibi fieri nolit. Ninguém deve fazer a outrem o que não quer que lhe seja feito. nNão faças a outrem o que não queres que te façam. VIDE: lAliis ne feceris, quod tibi fieri non vis. lAlteri ne facias quod tibi fieri non vis. lNe alteri feceris quod tibi non vis fieri. lQuod ab alio oderis fieri tibi, vide ne tu aliquando alteri facias. lQuod tibi fieri non vis, alteri ne feceris. lQuod tibi non optes, alii ne feceris ulli. lQuod tibi non vis fieri, alii ne feceris. lQuod tibi non vis fieri, alteri ne feceris. lQuod tibi non vis, alteri ne facies. lQuod tibi fieri non vis, alteri ne facias. lQuod tibi non vis, utinam alteri ne facias. lQuod sibi quis fieri non vult, alii ne faciat.
47. Facere non possum quin cotidie ad te mittam ut tuas accipiam. [Cícero, Ad Atticum 12.27]. Não posso deixar de te enviar diariamente um carta para poder receber a tua.
48. Facere officium suum taliter qualiter, benedicere de priore, sinere mundum ire quo modo vadit. [Diderot, Le Neveu de Rameau 2 / Maloux 357]. Cumprir seu dever do mesmo modo que sempre foi feito, dizer bem do chefe, deixar o mundo ir do modo que vai.
49. Facere per se videtur, qui per alium facit. [Jur]. Entende-se por autor quem age por intermédio de outrem.
50. Facere quam sanare vulnera facilius. É mais fácil ferir do que curar. nÉ mais fácil romper o pano do que o coser. VIDE: lFacilius est incendium accendere quam exstinguere.
51. Facere quod non debeatur. Fazer o que não se deve.
52. Facere recte cives suos princeps optimus faciendo docet. [Veleio Patérculo, Historia Romana 2.126]. Agindo corretamente, o bom comandante ensina seus subordinados a agirem corretamente.
53. Facere virorum est, loqui mulierum. [DAPR 510]. Cabe aos homens fazer, às mulheres, falar.
54. Facetus comes in via pro vehiculo est. [DAPR 170]. Um companheiro alegre na estrada vale um carro. nAndando de dois se encurta caminho. VIDE: lComes facundus in via pro vehiculo est. lComes iucundus in via pro vehiculo est. lNullum iter longum est, amico comitante. lPro vehiculo est in via comes facundus.
55. Faciam meo modo. [Pereira 104]. Farei à minha maneira. nFarei como entendo.
56. Faciam ut vis. Farei como queres.
57. Faciamus de necessitate virtutem. [Sweet 271]. Façamos da necessidade uma virtude. (=Enfrentemos o inevitável com coragem). VIDE: lFac de necessitate virtutem. lNecessitatem in virtutem commutare.
58. Facias ipse quod faciamus nobis suades. [Plauto, Asinaria 623]. Pratica tu mesmo o que nos aconselhas fazermos. nÉ mais fácil aconselhar que praticar.
59. Facie ad faciem. [Vulgata, Gênesis 32.30]. Face a face.
60. Faciem reddere nitidam et speciosam non laborabis, sed in actionibus studiisque tuis pulcher esto. [Pítaco / Rezende 1878]. Não procures ter um rosto lindo e brilhante, mas sê belo em tuas obras e intenções.
61. Facienda. Coisas que devem ser feitas. VIDE: lAgenda.
62. Faciendi aliquid non faciendive ratio cum hominum ipsorum, tum rerum etiam ac temporum condicione mutatur. [Plínio Moço, Epistulae 6.27.4]. A razão de se fazer ou deixar de fazer alguma coisa se modifica com a condição das próprias pessoas, das coisas e do tempo.
63. Faciendi plures libros nullus est finis. [Vulgata, Eclesiastes 12.12]. Não se põe termo em multiplicar livros. VIDE: lScribendi nullus finis.
64. Faciendum id nobis quod parentes imperant. [Plauto, Stychus 55]. Devemos fazer o que os pais nos ordenam.
65. Faciendum prius de homine periculum quam eius te committas fidei. [FD 10]. Deves provar o homem antes de confiar nele.
66. Facientes Deus adiuvat. nDeus ajuda a quem trabalha. nDeus ajuda a quem se ajuda. nA Deus rogando e com o maço dando. nPõe tu a mão, e Deus te ajudará. VIDE: lAd opus manum admovendo fortunam invoca. lAdesse gaudet, sed laboranti, Deus. lCum Minerva et manum move. lCum Minerva manum quoque move. lCum Minerva manus etiam move. lDeus facientes adiuvat. lDeus laborantes ope adiuvat sua. lDeus laborantibus opem fert prospere. lDi facientes adiuvant. lFac aliquid ipse, deinde Numen invoca. lFac interim aliquid ipse, dein deos voca. lHuic qui laborat, Numen adesse assolet. lManum admoventem Deum quemvis invocare debere. lManum admoventi fortuna est imploranda. lManum admoventi fortuna est invocanda. lManum admoventi sunt vocanda numina. lMinerva auxiliante, manum etiam admove. lNulla preces numina flectunt ignavorum. lNunc ipse quid peragito, dein deos voca. lNunc ipse quid peragito, dein Deum voca. lSine opera tua, nihil di facere possunt.
67. Facienti nequissimum consilium super ipsum devolvetur, et non agnoscet unde adveniat illi. [Vulgata, Eclesiástico 27.30]. O desígnio perverso recairá sobre o que o forja, e não saberá donde lhe vem o mal.
68. Facies exorat amorem. [Ovídio, Amores 3.11]. A beleza atrai o amor. nO amor entra pelos olhos.
69. Facies indicat quale sit cor. [Rezende 1880]. O rosto indica como é o coração. nO rosto é o espelho da alma. VIDE: lEx visu cognoscitur vir. lEx vultibus tamen hominum mores colligo.
70. Facies neglecta peribit. [Ovídio, Ars Amatoria 3.105]. A beleza, se não for cuidada, acabará.
71. Facies non omnibus una. [Ovídio, Metamorphoses 2.13]. Nem todos tem a mesma aparência.
72. Facies tua computat annos. [Juvenal, Satirae 6.199]. Teu rosto registra a tua idade. nCada qual tem a idade que parece ter.
73. Facile consilium damus aliis. Damos com facilidade conselho aos outros. nÉ mais fácil aconselhar que praticar. nQuem está de fora joga melhor.
74. Facile contemnit omnia qui ad contemptum sui venit. [Rezende 1882]. Despreza tudo com facilidade quem chegou a desprezar a si mesmo.
75. Facile contemnit omnia qui se semper cogitat esse moriturum. [S.Jerônimo]. Despreza tudo com facilidade quem sempre se lembra de que é mortal.
76. Facile, cum valemus, recta consilia aegrotis damus. [Erasmo, Adagia 1.6.68]. Quando estamos bem de saúde, damos com facilidade belos conselhos aos doentes. nQuem está de fora joga melhor. nO são ao doente em regra mente. VIDE: lCum valemus, recta consilia aegrotis damus. lFacile omnes, cum valemus, recta consilia aegrotis damus.
77. Facile est accusare luxuriem. [Cícero, Pro Caelio 29]. É fácil discursar contra a corrupção dos costumes.
78. Facile est autem, ubi omnia quadrata currunt. [Petrônio, Satiricon 43]. É fácil quando tudo corre a contento.
79. Facile est enim teneros adhuc animos componere; difficulter reciduntur vitia quae nobiscum creverunt. [Sêneca, De Ira 2.18.2]. É fácil formar espíritos ainda imaturos; difícil é extirpar os vícios que se desenvolveram conosco. nDe pequenino se torce o pepino. VIDE: lDifficulter reciduntur vitia quae nobiscum creverunt. lDifficile reciduntur vitia quae nobiscum creverint.
80. Facile est imperium in bonis. [Plauto, Miles Gloriosus 612]. É fácil comandar homens valentes.
81. Facile est inventis addere. [Giordano Bruno, De Umbris Idearum; Rezende 1884]. É fácil acrescentar algo ao que já está inventado. VIDE: lFacilius est inventis addere.
82. Facile est miserum irridere. [Plauto, Curculio 245]. É fácil zombar de um desgraçado.
83. Facile est opprimere innocentem. [F 1.1]. É fácil oprimir o inocente.
84. Facile est ventis dare vela secundis. [Manílio / DAPR 311]. É fácil velejar quando os ventos são favoráveis. nBem baila quem a fortuna toca o som.
85. Facile ex amico inimicum facies, cui promissa non reddas. [S.Jerônimo]. Facilmente farás de um amigo um inimigo, se não cumprires o que lhe foi prometido.
86. Facile fertur quod omnibus commune est. [Grynaeus 116]. Suporta-se com facilidade o que é comum a todos. nMuitas mãos tornam a obra leve. nMal de muitos conforto é.
87. Facile imperare est, impetrare difficilius. [Jogo de palavras / Georgin 117]. Mandar fazer é fácil, ver realizado é mais difícil.
88. Facile intellego non modo reticere homines parentum iniurias, sed etiam animo aequo ferre oportere. [Cícero, Pro Cluentio 6]. Facilmente compreendo que não só é preciso que os homens aceitem calados as injustiças dos pais, mas também que as suportem com coragem.
89. Facile invenies qui bene faciant, cum qui fecerunt coles. [Publílio Siro]. Encontrarás facilmente pessoas que te favoreçam, desde que respeites os que te favoreceram. VIDE: lFacile qui faciant bene invenias, cum qui fecerunt colas.
90. Facile largiri de alieno. [Stevenson 428]. É fácil ser generoso com o alheio. nPólvora do rei, tiro grande. nGastar largo à custa alheia.
91. Facile omnes, cum valemus, recta consilia aegrotis damus. [Terêncio, Andria 309]. Todos, quando estamos bem de saúde, damos com facilidade belos conselhos aos doentes. nQuem está de fora joga melhor. nO são ao doente em regra mente. VIDE: lFacile, cum valemus, recta consilia aegrotis damus.
92. Facile perit amicitia coacta. [Sócrates / Rezende 1887]. Facilmente se extingue a amizade forçada. nAmor adquirido a pau nunca é bom, sempre é mau. VIDE: lInvitus nemo, nemo coactus amat.
93. Facile qui faciant bene invenias, cum qui fecerunt colas. [PSa]. Encontrarás facilmente pessoas que te favoreçam, desde que respeites os que te favoreceram. VIDE: lFacile invenies qui bene faciant, cum qui fecerunt coles.
94. Facile quod cuiusque temporis officium sit poterimus iudicare. [Cícero, De Officiis 1.9]. Poderemos facilmente julgar qual seja nosso dever em qualquer circunstância.
95. Facile redit in gratiam qui invitus odit. Facilmente se reconcilia quem odeia sem querer.
96. Facile ventum, facile itum. Fácil vindo, fácil ido. nVem fácil, vai fácil.
97. Facile vincere non repugnantes. [Cícero, Tusculanae 1.3]. É fácil vencer os que não oferecem resistência.
98. Faciles dare summa deos, eademque tueri difficiles. [Lucano, Pharsalia 1.510]. Os deuses facilmente dão o poder supremo, mas dificilmente o sustentam.
99. Faciles motus mens generosa capit. [Ovídio, Tristia 3.5.32]. Uma alma nobre se comove com facilidade.
100. Facilia sapientibus cuncta. [Schottus, Adagia 186]. Tudo é fácil para quem sabe. nPara quem sabe rabisco é letra. VIDE: lOmnia sapientibus facilia. lOmnia sapientibus facillima.
101. Facilis ad iurandum, parum pietatis habet. Quem jura com facilidade tem pouco respeito pelo juramento. nQuem jura mente.
102. Facilis ad lubrica lapsus est. Quem escorrega cai com facilidade. nQuem escorrega também cai.
103. Facilis descensus Averno. [Virgílio, Eneida 6.126]. É fácil a descida ao inferno. nPara baixo todos os santos ajudam.
104. Facilis enim in proclivia vitiorum decursus est. [Sêneca, De Ira 2.1.1]. É fácil descer a ladeira dos vícios.
105. Facilitas auctoritatem, severitas amorem deminuit. A jovialidade diminui a autoridade; a severidade, o amor. VIDE: lNec illi, quod est rarissimum, aut facilitas auctoritatem aut severitas amorem deminuit.
106. Facilitas nimia ad partem stultitiae sapit. [Publílio Siro]. Bondade excessiva cheira a tolice. nDemasiada bondade é necedade.
107. Facilitas veniae incentivum praebet delinquendi. [VES 74]. A facilidade do perdão dá estímulo ao crime. nPerdoar ao mau é animá-lo a ser. VIDE: lCriminis indultu secura audacia crescit.
108. Facilitate capimur, cum difficultate certamus. [Sêneca, Epistulae 116]. Ficamos presos pela facilidade e nos estimulamos com a dificuldade.
109. Facilitate nil esse homini melius, neque clementia. [Terêncio, Adelphi 861]. Nada é melhor para o homem do que a benignidade e a brandura.
110. Facilius dissimulatur gaudium quam metus. [Tácito, Agricola 43, adaptado]. Dissimula-se a alegria com mais facilidade do que o medo.
111. Facilius enim crescit dignitas quam incipit. [Sêneca, Epistulae 101.1]. É mais fácil o crescimento do prestígio que o seu nascimento. lFacilius crescit quam inchoatur dignitas. [PSa].
112. Facilius enim penetrant verba quae mollia vadunt, quam quae aspera. [Albertrano da Brescia, De Amore 18]. As palavras que avançam suavemente prenetram com mais facilidade do que as palavras ásperas.
113. Facilius est ardenti sub sole observare pullices, quam invitam custodire mulierem. [DAPR 259]. É mais fácil vigiar pulgas sob o sol ardente do que tomar conta de uma mulher contra sua vontade. nÉ mais difícil guardar uma mulher do que um saco de pulgas. VIDE: lIlle lavet lateres qui custodit mulieres.
114. Facilius est camelum per foramen acus transire quam divitem intrare in regnum caelorum. [Vulgata, Mateus 19.24]. É mais fácil um camelo passar pelo fundo de uma agulha do que um rico entrar no reino dos céus. lFacilius est camelum per foramen acus intrare, quam divitem intrare in regnum Dei. [S.Beda, Proverbiorum Liber]. É mais fácil um camelo entrar pelo fundo de uma agulha do que um rico entrar no reino de Deus. VIDE: lPosse foramen acus melius transire camelum credo, quam possit homem dives scandere caelum.
115. Facilius est consuetudinem mutare quam naturam. É mais fácil mudar o costume do que a natureza.
116. Facilius est destruere quam construere. [Stevenson 457]. É mais fácil destruir que construir. nÉ mais fácil demolir que edificar.
117. Facilius est domi latere, quam foris se posse sufficienter custodire. [Tomás de Kempis, De Imitatione Christi 1.20.9]. É mais fácil esconder-se em casa que poder guardar-se suficientemente do lado de fora.
118. Facilius est enim currentem incitare, quam commovere languentem. [Cícero, De Oratore 2.44.2]. É mais fácil estimular uma pessoa que está correndo do que pôr em movimento uma pessoa desanimada.
119. Facilius est excludere perniciosa quam regere, et non admittere quam admissa moderari. [Sêneca, De Ira 1.7.2]. É mais fácil barrar o mal do que dominá-lo, e impedir sua entrada do que, tendo entrado, contê-lo. nÉ melhor prevenir do que remediar.
120. Facilius est incendium accendere quam exstinguere. É mais fácil atear um incêndio do que apagá-lo. VIDE: lFacere quam sanare vulnera facilius.
121. Facilius est inventis addere. É mais fácil acrescentar algo ao que já está inventado. VIDE: lFacile est inventis addere.
122. Facilius est monere quam, situm in malis, animo imperare. [Grynaeus 39]. É mais fácil aconselhar do que, no meio da desgraça, governar o espírito. nÉ mais fácil aconselhar que praticar.
123. Facilius est multa facere quam diu. [Quintiliano, Institutio Oratoria 1.12.7]. É mais fácil fazer muitas coisas do que uma por muito tempo.
124. Facilius est Nili caput invenire. [Stevenson 1688]. É mais fácil encontrar as cabeceiras do Nilo. nÉ mais fácil um boi voar.
125. Facilius est pauperi contemptum effugere quam diviti invidiam. [DM 136]. É mais fácil ao pobre evitar o desprezo que ao rico evitar a inveja.
126. Facilius est perniciosa excludere quam regere. [PSa]. É mais fácil expulsar o mal que governá-lo.
127. Facilius est se a certamine abstinere quam abducere. [Sêneca, De Ira 3.8.8]. É mais fácil abster-se de uma contenda do que sair dela.
128. Facilius in amore finem impetres quam modum. [Sênera Retórico, Controversiae 2.2.10]. No amor, é mais fácil terminá-lo que moderá-lo.
129. Facilius inter philosophos quam inter horologia conveniet. [Sêneca, Apocolocyntosis 2]. É mais fácil haver acordo entre filósofos que entre relógios.
130. Facilius natura intellegitur quam enarratur. [Sêneca, Epistulae 121.11]. É mais fácil compreender a natureza do que explicá-la.
131. Facilius per partes in cognitionem totius adducimur. [Sêneca, Epistulae 89.1]. Indo pelas partes, somos conduzidos com mais facilidade ao conhecimento do todo.
132. Facillime vivit, qui paucis contentus est. Quem se contenta com pouco vive despreocupado.
133. Facinus memorabile fecistis. [Tito Lívio, Ab Urbe Cóndita 24.23]. Realizastes um feito memorável.
134. Facinus quos inquinat, aequat. [Lucano, Bellum Civile 5.290]. O crime iguala aqueles a quem mancha.
135. Facio ut des. [Jur / Black 737]. Faço para que me dês.
136. Facio ut facias. [Jur / Black 738]. Faço para que faças.
137. Facit avidos nimia felicitas. [Sêneca, De Clementia 1.1.7]. A prosperidade excessiva cria os ambiciosos.
138. Facit experientia cautos. A experiência faz os cautelosos. nA experiência gera a desconfiança.
139. Facit gradum Fortuna quem nemo videt. [Publílio Siro]. A sorte segue caminho que ninguém vê.
140. Facit indignatio versus. [Juvenal, Satirae 1.79]. A indignação faz os versos.
141. Facit parentes bonitas, non necessitas. [Fedro, Fabulae 3.15.18]. O que faz os pais são as virtudes, não o parentesco.
142. Facit perinde ac supplicans navis petrae. [Schottus, Adagia 605]. Ele age como o navio que busca um escolho. (=Diz-se de quem faz coisa que lhe pode causar dano). nProcura sarna para se coçar. VIDE: lNavis scopulum deprecatur. lNavis supplicat petrae. lNavis supplicat petris.
143. Facite vobis amicos. [Vulgata, Lucas 16.9]. Granjeai amigos.
144. Facite vobis cor novum et spiritum novum. [Vulgata, Ezequiel 18.31]. Fazei-vos um coração novo e um espírito novo.
145. Facitis exemplum, sequor. [Sêneca, Oedipus 698]. Vós me dais o exemplo; eu o sigo.
146. Facito aliquid operis, ut te semper diabolus inveniat occupatum. [S.Jerônimo, Epistulae 125.11]. Executa algum trabalho, para que o diabo sempre te encontre ocupado. VIDE: lBibite, fratres, bibite, ne diabolus vos otiosos inveniat. lBibite, fratres, bibite, ut diabolus nunquam nos inveniat inoccupatos. lDaemon nunquam te otiosum inveniat.
147. Faciunt favos et vespae. [Tertuliano, Adversus Marcionem 4.5]. As vespas também fazem favos.
148. Facta armorum. [Black 739]. Feitos de armas. (=Combate entre dois cavaleiros armados de lança, na Idade Média. Torneio. Justa).
149. Facta atque infecta canebat. [Virgílio, Eneida 4.190]. Cantava verdades e mentiras.
150. Facta canam; sed erunt qui me finxisse loquantur. [Ovídio, Fasti 6.3]. Cantarei fatos reais; mas haverá quem diga que eu os inventei.
151. Facta dictaque virorum feminarumque alia clariora esse alia maiora. [Plínio Moço, Epistulae 3.16.1]. Das ações e dos ditos dos homens e das mulheres, uns são mais famosos, outros mais dignos.
152. Facta eius cum dictis discrepant. [Cícero, De Finibus 2.30]. Suas ações não concordam com suas palavras. nDiz mal das cartas e joga com dois baralhos.
153. Facta infecta fieri nequeunt. nO que está feito não pode ser desfeito. VIDE: lFactum fieri nequit infectum. lFactum fieri infectum non potest. lFactum est illud, fieri infectum non potest. lNon potest exacta revocari. lQuae facta sunt, infecta fieri non possunt. lQuod factum est infectum fieri nequit. lQuod factum est, infectum fieri non potest. lQuod semel est factum, fieri infectum haud queat unquam.
154. Facta iuvenum, consilia mediocrium, vota senum. [Erasmo, Adagia 3.5.2]. As ações são dos jovens; a ponderação, dos de meia-idade; os desejos, dos velhos. VIDE: lIuvenibus opera, consilia vero senioribus conveniunt. lIuvenum lanceae, senum consilia. lSenum consilia, iuvenum lanceae. lSunt iuvenum acta, virum consulta, preces seniorum. lTemeritas est florentis aetatis, prudentia, senescentis. lVota senum, consulta virorum, et facta iuventae.
155. Facta lex, inventa fraus. Feita a lei, criada a fraude.
156. Facta mea, non dicta, vos sequi volo. [Tito Lívio, Ab Urbe Condita 7.32]. Quero que sigais minhas ações, não minhas palavras.
157. Facta movent odium: facies exorat amorem. [Ovídio, Amores 3.1143]. Tua conduta provoca ódio; tua beleza provoca amor.
158. Facta non praesumuntur, sed probantur. [Jur]. Fatos não se presumem, mas se provam.
159. Facta, non verba. nAtos, não palavras. nCacarejar não é pôr ovo. VIDE: lNon verbis, at factis opus est. lNon verbis at factis spectari vult Graecia.
160. Facta notoria probatione non egent. [Jur]. Fatos notórios não necessitam de comprovação. VIDE: lNon indigent probatione facta notoria. lNon probandum factum notorium. lNotorium non eget probatione. lNotoria vel manifesta non egent probatione.
161. Facta pax est. [Plauto, Amphitruo 964]. Foi feita a paz.
162. Facta plus valent quam dicta. Atos podem mais do que palavras. nExemplos farão mais do que doutrina.
163. Facta sunt potentiora verbis. [Jur / Black 739]. Os fatos têm mais força que as palavras.
164. Facta, transacta omnia. [Terêncio, Andria 248]. Tudo está feito, tudo está terminado.
165. Facta verbis difficiliora sunt. Ações exigem mais esforço que palavras.
166. Facti lumina crimen habent. [Propércio, Elegiae 2.32.2]. Os olhos é que têm culpa do que aconteceu.
167. Facti narratio non facit ius. [Jur]. A narração de um fato não faz direito.
168. Factis non verbis sapientia se profitetur. [Abelardo, Ad Astralabium / Tosi 25]. A sabedoria se manifesta pelas ações, não pelas palavras.
169. Factis procul, verbis tenus. [Stevenson 2613]. Longe das ações, perto das palavras. nMuito falar, pouco fazer.
170. Factis ut credam facis. [Terêncio, Hecyra 856]. Com tuas ações fazes que eu acredite (nas tuas palavras).
171. Facto, non consulto in tali periculo opus esse. [Salústio, Catilina 43.2]. Em situação de tão grande perigo há necessidade de ação, não de discussão.
172. Factum a iudice quod ad officium eius non pertinet ratum non est. [Jur / Broom 75]. Não tem efeito ato realizado por juiz incompetente. VIDE: lCoram non iudice. lIudicium a non suo iudice datum nullius est momenti.
173. Factum a maiori parte ab omnibus factum videtur. [Jur]. O que foi feito pela maioria, considera-se feito por todos.
174. Factum abiit, monimenta manent. [Ovídio, Fasti 4.709]. O feito foi esquecido, o monumento ficou.
175. Factum asseverans onus subit probationis. [Jur]. Quem afirma o fato assume o ônus da prova. VIDE: lAffirmanti, non neganti, incumbit probatio. lAffirmanti incumbit probatio. lAlleganti probatio incumbit. lEi incumbit probatio, qui dicit, non qui negat. lProbatio incumbit asserenti.
176. Factum audivimus, mysteria requiramus. Ouvimos o fato, busquemos o significado oculto.
177. Factum autem stultus cognovit. [Apostólio, Paroimiai 17.12]. O tolo reconhece o que aconteceu. nO tolo aprende à sua própria custa. VIDE: lFactum novit et excors. lFactum stultus cognovit. lFactum stultus cognoscit. lFactum vero et stultus agnovit. lMalo accepto stultus sapit. lRe gesta sapit amens. lRem factam etiam stultus intellegit. lRem peractam stultus intellexit. lStultus accepto malo sapit. lStultus cum est perpessus, tum demum sapit. lStultus factum cognoscit. lStultus post facto peritus.
178. Factum contra ius pro non facto habetur. [Jur]. O que se faz contra a lei considera-se não feito.
179. Factum cuique suum, non adversario, nocere debet. [Digesta 50.17.155]. O fato deve prejudicar a quem o pratica, não ao adversário.
180. Factum et transactum. [Rezende 1905]. Feito e passado. nAcabado e concluído. VIDE: lFactum transactum.
181. Factum fieri infectum non potest. [Terêncio, Phormio 1033]. nO que está feito não pode ser desfeito. lFactum fieri nequit infectum. [DAPR 336]. lFactum infectum fieri nequit. [Black 742]. lFactum est illud, fieri infectum non potest. [Plauto, Aulularia 697]. Isso está feito, e não pode ser desfeito. VIDE: lFacta infecta fieri nequeunt. lNon potest exacta revocari. lQuae facta sunt, infecta fieri non possunt. lQuod factum est infectum fieri nequit. lQuod factum est, infectum fieri non potest. lQuod semel est factum, fieri infectum haud queat unquam.
182. Factum, forma iuris non servata, est nullum. [Jur]. É nulo o ato, se não foi observada a formalidade da lei. VIDE: lForma legis omissa, corruit actus.
183. Factum heredis defuncti factum iudicatur. [Jur]. Fato de herdeiro reputa-se fato do defunto.
184. Factum humanae sortis. [Digesta 21.2.21]. Um fato da condição humana.
185. Factum lex, non sententiam, notat. [Jur]. A lei considera o feito, não a opinião.
186. Factum negantis probatio nulla sit. [Codex Iustiniani 4.19.23]. Não há prova contra quem nega um fato.
187. Factum non dicitur quod non perseverat. [Jur / Coke / Black 742]. Não se considera como fato aquilo que não persiste.
188. Factum non dicitur, ubi aliquid superest faciendum. Não se considera feita uma coisa quando algo ainda resta a fazer.
189. Factum, non fabula! [Petrônio, Satiricon 76.4]. Isto é um fato, não uma história!
190. Factum novit et excors. [Schottus, Adagia 308]. Até o tolo reconhece o que aconteceu. nO tolo aprende à sua própria custa. nDepois do fato, todo o mundo é sábio. lFactum autem stultus cognovit. VIDE: lEventus docet, stultorum iste magister est. lEventus stultorum magister est. lFactum stultus cognovit. lFactum stultus cognoscit. lFactum vero et stultus agnovit. lMalo accepto stultus sapit. lRe gesta sapit amens. lRem factam etiam stultus intellegit. lRem peractam stultus intellexit. lStultorum eventus magister est. lStultus accepto malo sapit. lStultus cum est perpessus, tum demum sapit. lStultus factum cognoscit. lStultus post facto peritus.
191. Factum praesumitur, quod fieri consuevit. [Jur]. Presume-se feito o que costuma ser feito.
192. Factum principis. [Jur]. O fato do príncipe. (=Um ato emanado de autoridade pública que impede a realização de um serviço específico).
193. Factum probandum. [Jur / Black 742]. Um fato que deve ser comprovado.
194. Factum probans. [Jur / Black 742]. Um fato comprovador. Uma prova circunstancial.
195. Factum proprium nemo impugnare potest. [Jur]. Ninguém pode impugnar um ato próprio.
196. Factum rumor dissipat. [Fedro, Fabulae, Appendix 10.7]. O boato divulga o fato.
197. Factum stultus cognoscit. [Erasmo, Adagia 1.1.30]. O tolo reconhece o fato. nO tolo aprende à sua própria custa. nDepois do fato todo o mundo é sábio. lFactum stultus cognovit. VIDE: lEventus docet, stultorum iste magister est. lEventus stultorum magister est. lFactum autem stultus cognovit. lFactum novit et excors. lFactum vero et stultus agnovit. lMalo accepto stultus sapit. lRe gesta sapit amens. lRem factam etiam stultus intellegit. lRem peractam stultus intellexit. lStultorum eventus magister est. Stultus accepto malo sapit. lStultus cum est perpessus, tum demum sapit. lStultus factum cognoscit. lStultus post facto peritus.
198. Factum tacendo, crimen facias acrius. [PSa]. Escondendo a falta, agravarás a culpa.
199. Factum transactum. [Grynaeus 202]. nAcabado e concluído. VIDE: lFactum et transactum.
200. Factum tutoris censetur factum pupilli. [Jur]. Uma ação do tutor reputa-se ação do seu pupilo. lFactum tutoris, factum minoris. Ato do tutor, ato do menor.